BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. XI. St. ^os 
ftrvdige rigting zyn met de beweeging der Wateren van het Ooften naai- het Wef- 
tpn het welk moeft medewerken om die beweeging grooter te maaken in de Golf 
van’Mexiko; maar gelyk deze Middellandlclie Zee zeer ruim en groot is, zo ver- 
fnreidt zig de beweegmg, die haar door den Oceaan wordt medegedeeld , over een 
even grooten omtrek , verlieft een groot gedeelte haarer fnelheid, en wordt by- 
kans onmerkbaar aan de kiift van Louifiana, en op verfchciden andere plaatfen. 
De oude en nieuwe Wereld Ichynen dan beide door den Oceaan afgeknaagd te 
zyn, op de zelfde hoogte, en op de zelfde diepte in de landen; beiden hebben ^ 
vervolgens een ruime Middellandfche Zee, eneenegroote menigte Eilanden , die 
wederom op dezelfde hoogte liggen; heteenige verfchilis, dat de oude Wereld 
veel grooter zyndc dan de nieuwe , in haar Weftelyk gedeelte eene Middellandfche 
Zee bevat, die in de nieuwe Wereld niet zyn kan , maar het Ichynt, dat alles, wat 
in de Ooftelyke landen der oude Wereld is voorgevallen, ook eveneens in de Oof- 
telyke landen der nieuwe Wereld is gebeurd , en dat het ten naallen by in haar 
midden, en op de zelfde hoogte is, dat de grootfte verdelging der landen is voor- 
gevallen, omdat het inderdaad in het midden en by den Equator is , dat de groot- 
fte beweeging van den Oceaan plaats heeft. 
Dc kullen van Guiana, tulfchen den mond van dc Rivier Orenoke, en die der 
Araazoonen begreepen, vertonnen niets opmerkelyks; maar deze Rivier, de breed- 
fte van de Wereld , maakt een zeer groote uitgeftrektheid waters by Koropa, eer 
dezelve met uvee vei-fchillende monden, die het Eiland Kaviana formeeren, in Zee 
valt. Van den mond vnn de Rivder der Amazoonen tot aan Kaap Saint-Roch , loopt 
de kuil byna regt van het Weften naar het Ooften ; van Kaap Saint -Rodi tot aan 
Kaap Saint-Auguftin in Allerheiligen-baay keert zy weder naai- het Weften , zo dat 
dit gedeelte van Bralil eene groote uitfpringing in Zee maakt , dewelke regt aan- 
loopt, of over ftaat , tegen eene gelyke uitfpringing van land, welke Afrika in 
eene ffcrydige rigting maakt. De Baay van alle Heiligen is een kleine arm van den 
Oceaan , die omtrent vyftig mylcn diep landwaai-ds infpringt , en die door de Zee- 
lieden veel bezogt wordt. Van deze Baay tot aan Kaap Saint Thomas loopt de kuft 
regt van ’t Noorden naar ’t Zuiden , en vervolgens in eene Zuidweftelyke rigting 
tot aan den mond van de Rivier de ki Plata, alwaar de Zee een kleinen arm maakt, 
die byna honderd mylen in het land infpringt, van daar tot aan het uiterft van A- 
merika, fchynt de Oceaan een groote Golf te maaken , bepaald door de njuunge 
landen van Terra delFuego , gelyk het Eiland Falkland, de landen van Kaap de 
TAffomption, het Eiland Beauchene, cn de landen , die de Sttraat van La Roche in 
1671 ontdekt, formeeren. Men vindt onder in deze Golf de Straat van Magellan 
die de langfte van alle Straaten is , en alwaar de Eb cn Vloed zig ten uiterften fterk 
doen voelen ; die van Ic Mair , die korter cn gemaklyker is, en eindelj-k Kaap 
Horn, het welk de punt van het Vafte land van Zuidelyk Amerika is. 
Men moet ten opzigte dezer punten , door de V afte landen gefoi-mcerd , aanmer- 
ken, dat zy allen op de zelfde wyze gcplaatft zyn, zy ftaaii allen naar het Zuiden, 
en dc meeften worden afgefneeden door Straaten , die toü het Ooften naar het 
Weften loopen; dc cerftc is die \?an Znid-Amerika, welke naar den Zuider Pool 
ftaat, en die door de Straat van Magcllaan wordt doorfneeden ; de tweede is die 
van Groenland , die ook regtftreeks naar ’t Zuiden ftaat , en even^eens van het 
Ooiten naar het Weften doorfneeden wordt door de Straaten van Forbisher; de 
C c 2 
