214 
OE NATUÜRLYKE HISTORIE. 
BEWYZEN VOOR DE BESCHOUWING 
VAN DEN AARDKLOOT. 
TWAALFDE STUIC 
De Eb en Vloed. 
water heeft niet dan édne natuurlyke beweeging , door zyne vloeibaar- 
TT •$• heid voortgebragt ; het daalt altoos uit de verhevenfte plaatfen naar de 
^ laagfte plaatfen , wanneer het niet door dyken of andere hinderpaalen 
geftuit wordt , en wanneer het in de laagfte plaats gekootnen isj, blyft 
het daar geruft , en zonder beweeging, ten zy eenige vreemde en geweldige oor- 
zaak het beroere, en het uit deze plaats voere. Alle de wateren van den Oceaan 
zyn verzameld in de laagfte plaatfen van de oppervlakte der Aarde; dus koomen 
de beweegingen der Zee van uitwendige oorzaaken. De voornaame beweeging is 
die van de Eb en Vloed, die beurtelings en in eene ftrydige rigting gefchiedt, en 
waaruit eene geduurige en algemeene beweeghig van alle de Zeën van het Ooften 
naar bet Weften voortkoomt; die twee beweegingen hebben eene ftandvaftigeen 
geregelde betrekking met de beweegingen der Maan ; by de nieuwe en de volle 
Maanen is deze beweeging der wateren van het Ooften naar het Weften duidely- 
ker, zo wel als die van de Eb en Vloed; deze doet zig bemerken in het verval van 
zes en een half uur, op de meefte kuften, zo dat de Vloed voorvalt telkens als de 
Maan boven of beneden den Meridiaan of de middaglyn is, en de Eb telkens invalt, 
wanneer de Maan T'erft \’an den Meridiaan af is, dat is te zeggen, wanneer zy zig 
tan den Gezigteinder vertoont , het zy by haar op- of ondergaan. De beweeging 
der Zee van het Ooften naar het Weften is geduurig en ftandvaftig, om dat de ge- 
heele Oceaan zig in den Vloed van het Ooften naar net Weften beweegt , en eene 
zeer groote hoeveelheid waters naar het Weften voortftuwt, en de Eb niet fchynt 
in eene tegenftrydige rigting te vloeijen , dan ter oorzaake van de mindere hoeveel- 
heid water, die dan naar het Weften wordt gevoerd : want de Vloed moet eerder 
befchouwd worden als eene zwelling, en de Eb als eene ontlafting of zakking der 
wateren, dewelke, in plaats van de beweeging van het Ooften naar het Weften te 
verwarren, dezelve daarentegen beftendig doet zyn, fchoon zy inderdaad fterker 
is geduurende de zwelling en zwakker geduurende de ontzwelling, om de redenen 
welke wy gezegd hebben. 
De voornaame omftandigheden van deze beweeging zyn , i. dat dezelve fter- 
ker is by nieuwe en volle Maanen, dan by de kwartier -Maanen; in de Lente en 
Heifft is zv ook fterker dan in de andere tyden des jaars , en zwakker in de tyden 
der Zonneft inJcn, het welk zig zeer natuurlyk laat verklaaren door de vereeniging 
t hü 
