2l6 
DE NATÜURLYKE HISTORIE. 
de werking dezer vreemde magt was opgereezen , zyn waterpas, en wint de kus- 
ten , en de plaatfèn , die het genoodzaakt was geweeft te verlaaten, weder. Vervol- 
gens wanneer de Maan den Meridiaan der tegenvoeters, ten opzigte van de plaats 
alwaar wy eerft gefield hebben , dat zy het water verheft heeft, doortrekt , heeft 
het zelfde uitwerkzel plaats ; de wateren verheffen zig op dit oogenblik , wan- 
neer de Maan afwezig, en verft af is , merkelyk, zo veel als in den tyd wanneer de 
zelve tegenwoordig en naaft by dit gedeelte der Zee is; in het eerfte geval verhef- 
fen de wateren zig om dat zy nader by den Haneet zyn dan alle andere deelen van 
den Bol , en in het tweede geval gefchiedt dit door een tegenftrydige reden ; zy 
verheffen zig niet, dan om dat zy ’er verder af zyn dan alle andere deelen van den 
Bol, en men ziet wel dat dit het zelfde uitwerkzel moet voortbrengen; want gelyk 
als dan de wateren van dit gedeelte minder aangetrokken worden dan al het overige 
van den Bol, zullen zy zig noodwendig van het overige van den Bol verven*en, en 
eene verhevenheid raaaken , welker top tegen het punt dei minfte werking zal 
overflaan, dat is te zeggen, tegen het punt des Hemels regtftreeks gekeerd naar 
de oyerftaande zyde van dat, dwaar de Maan zig bevindt, of ’t geen op het zelf- 
de uitkoorat, tegen het punt, alwaar de Maan dertien uuren \Toeger geweeft is, 
toen zy de wateren de eeifte reis hadt opgeheeven ; want wanneer zy aan den Ge- 
zigteinder is gekoomen , en de Eb is ingevallen , is de Zee in haaren natuurlyken 
ftaat, en de wateren zyn in evenwigt en watei^pas; maar als de Maan in den tegen- 
overftaanden Meridiaan is, kan dit ev^enwigt niet langer beftaan; dewyl de wateren 
aan den kant, die tegen de Maan overftaat, op den grootften afftand zyn van dien 
Planeet, waar in zy kunnen Z5’n, worden zy minder gefluit dan het overige van 
den Bol , het welk tuffehen beiden liggende digtft by de Maan is , en dus voert hun- 
ne betreklyke zwaarte , die hen altoos in evenwi^ en waterpas zoekt te houden , 
hen naar het tegenoyerftaande punt van de Maan, om dit evenwigt te bewaaren. 
Dus moeten in de beide gevallen , wanneer de de Maan in den Meridiaan van eene 
plaats , of in den tegcnovergcftelden Meridiaan is , de wateren zig ten naaften by 
in de zelfde hoeveelheid verheffen , en bygevolg verlaagen , en ook in de zelfde 
hoeveelheid te rug vloeijen , v/anneer de Maan aan den Horizon is , by haar op- 
of onder -gaan. 
Men ziet wel , dat de beweeging , waar van de oorzaaken en uitiverkzels zoda- 
danig zyn als wy verklaard hebben, de geheele maffi der Zeen noodwendig roert, 
en haar in alle haare uitgeftrektheid en in alle haare diepte doordiingt; en zo deze 
beweeging -onmerkbaar fchynt in de hoogc Zeën, en wanneer men verre van het 
land af is, is zy egter niet minder wezendlyk; de bodem en de oppervlakte der Zee 
worden ten naaften by eveneens bewoogen , en zelfs de wateren van den bodem , 
welken de winden niet kunnen beroeren , gelyk als die van de oppervlakte , onder- 
vinden deze werking regcimaatiger dan deze , en zy hebben eene geregelder be- 
weeging , en dewelke altoos beurtelings op de zelfde wyze gcrigt is. 
Uit deze beurtclingfche beweeging der Eb en Vloed fpruit , gel3’k ^vy gezegd 
hebben , eene gediiurigc beweeging der Zee van het Ooften naar het Wellen, om 
dat het Geftarntc het welk de zwelling der wateren voortbrengt , zelf van het Oos- 
ten naar het Wellen loopt, en, in deze rigdng werkende, de wateren, die den loop 
van dit Geftarntc volgen , dwingt dezelve insgelyks te houden. Deze beweeging 
der Zee van het Ooften naai' het Wellen is zeer duidclvk in alle Scraaten, by voor- 
beeld, 
