BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. XIII. St. 22 ^ 
weinig als die, welke door de Eb en Vloed worden voortgebragt, daarom de zelf. 
^®Om“efnldf denkbeeld van het voortbrengen der ftroomen te geeven zullen 
aanmerken , dat zy byna in alle Zeen plaats hebben , dat de epe fneHer, de 
andere langzaamer zyn, dat ’er zyn,die een groote uitgeftrektheid^^ en 
in de breedte hebben , en anderen, die korter en fmaUer zyn, dat de zelfde oor- 
Sak, het zy de Wind , het zy de Eb en Vloed, dic deze ftroomen vooitbrengt, 
aan elk derzelver ook ecne fnelheid en eene rigting geeft , die dikwils zeer ftrydig 
zyn; dat een Noorden-wind , by voorbeeld , die aan de wateren eene algemeene 
beweeging naar het Zuiden moeft geeven, in de geheele uitgefceküheid der 7^, 
waarin hy zyn vermogen oefFent , integendeel eene menigte fooomen van md- 
kanderen afgefcheiden , zeer verfchillende in uitgeftxelitheid en rigting voortbrengt, 
SmSigen foo^^^ re^ naar ’t Zuiden , anderen naar ’t Zuid-Ooften, anderen naar 
’t 7uid-Weften; de eene zyn zeer fnel , de andere zeer langzaam ^aar zyn er 
meer en minder fterk, meer en minder breed, meer en minder uitgeftrekt, en dat 
met zulk Sene gvoote veiichcidenheid van famenvoegingen , dat men niets gemeens 
S deSlve kan dan de oorzaak, die haar voortbrengt i en wannej 
een tegenftrydige wind op de vorige volgt, gelyk dat tükvvils in alle Zcen,en^ge- 
regeU in den Indifchen Oceaan gebeurt , zo noemen alle deze ftroomen eene ftry- 
dilé rigting met de eerfte, en volgen de zelfde wegen , maar van het andere emde, 
Sf da fcüet welke naar het Zuiden liepen, nuNoordwaards vloeijen; die, welke 
naar het Zuid-Ooften ftroomden, nu Noord-Weft loopen, en zy hebben zdfde 
uitireftrektheid in lengte en breedte , de zelfde fnelheid, enz. , en haar loop gaat in 
SS wateren van’de Zee juift op de zelfde wyze toe , als zy op 
de Aarde tuflehen twee tegenoverftaande en nabuunge 
velyk men ziet in de Mallivifche Eilanden , en tuflehen alle de Eilanden van de 
indiaanibhe Zee, alwaar de ftroomen, getyk als de winden, zes maanden eene iig 
finff naar den eenen , en zes maanden naar den anderen kant houden; men heett 
/lp zelfde waarneeming gedaan op de ftroomen , die tuflehen de Zand- banken en 
b’inde Klippen vloeijen, en in het algemeen hebben alle ftroomen , het zy dat zy 
wSrin vSmtgebragt door de beweeging der Eb en Vloed , of door de wertang 
j ■ Aon pit ft'’ndvafd2 dc zelfde uitgcftrckthcid , c.c zelfde bieedte, en de 
SènTn Xafongels-kMen der Heuvels , <1“ B'rgg ' ^4^ £"è Et 
„p den bodem der Zee -zyn, gelyk men Sip 
landen zo wel de rirting der kuften volgt , als u^chen de 
oen en de blinde Klippen. Men moet ook de HeuvCiS en de bergen van den do 
dem^der Zee befchouwen als dc oevers, die de ftroomen bcpaalcn en diyingen, n 
dan wordt een ftroom eene foort van Rivier, w'dker breedte bepaald is door uie 
van de Valey , waarin zy vloeit , welker fnelheid afhangt van de kr^t die haar 
voortbrengt , verbonden met de meerder of mindere breedte van de tulTchenniimte 
dnr zv door moet ftroomen , en welker rigting eindelyk bepadd wordt door de 
nl-iatzine der Heu\ els en onefi enheden, tuflehen dewelke zy haaren loop moet houden. 
Dit vooraf aangemerkt hebbende, en onderftellende dat het wel begreepen is, 
zullen wy nu eene taftbaare reden geeven v?n dit zonderling c'aar wy zo 
I. Dul. 
