BEWYZEN VOOR de beschouwing van den AARDKLOOT. XIII. St. 127 
aanwvzen j waar aan tot nog toe niemand gedagt heeft, en welke egter met de an- 
dwe verbonden, een famenftel van bewyzen maakt , zo volkoomen als men in de 
Natuurkunde kan hebben , en eene befchouwing van den Aardkloot geeft, op we- 
zendlyke en beftaande Rukken gebouwd , en onaf hankelyk van alle onderfteUing; 
ik verheug my te meer dit zo ven-e gebragt te hebben, om dat niemand tot dus ver- 
re dezen weg was ingeflagen 5 en om dat men het niet flegts geoorlofd ^ 
noodzaakelyk oordeelde, zig te behelpen met eene oneindige menigte onderltellm- 
gen, en loffe hypothefen, om iets beftaanbaar en famenhangend in de bclcliou- 
wing der Aarde te kunnen zeggen. 
De voomaamfte ftroomen van den Oceaan zyn die, welke men waai-genoomen 
heeft in de Atiantifche Zee by Guinee; zy ftrekken zig van Kaap Verd tot aan de 
Baay van Fernandopo uit; haare beweeging is van ’t Weften naa^^Uolten, en 
zv is ftrvdig met de algemeene beweeging der Zee, die van het Ooften naar het 
Wefte^s; die ftroomen zyn zeer geweldig, zo dat de fchepen in twee dagen van 
Moura te Rio de Benin kunnen koomen, dat is te zeggen een weg van meer dan 
I co mylen af leggen, en zy hebben zes of zeven wecken noodig om te rug te kee- 
ren. Zy kunnen hier zelfs niet van daan koomen dan door middel van ftormen, 
die zig eensklaps in deze klimaaten verheffen en daar zy hun voordeel mede doen; 
maar daar zyn geheele failbenen, welken zy genoodzaakt zjm over te blyven , om 
dat de Zee geduurig ftil is , met uitzondenng alleen van de beweegmg «^^^roo- 
men, welke te dezer plaats altoos naar de kuften gengt is ; deze ftroomen ftrekken 
3 g niet veel meer dan op een afftand van 20 mylen van de kuften uit. By Suma- 
tra zyn ’er fnelle ftroomen , die van het Zuiden naar het 
waarfchjmlyk de Golf tuffehen Malakka en Indie geformeerd hebben. Men vmdt 
dergelyke ftroomen tuffehen het Eiland Java en het land van Mageta , ^yn 
ook zeer groote ftroomen tuffehen Kaap de Goede-hoop , en het Eiland Ma^gas- 
kar,en inzonderheid op de kuft van Afrika tufichen het land van Natal en deJvaap. 
In de Stille Zee op de kuften van Peru en van het overige van Amerika beweegt 
de Zee zig van het Zuiden naar het Noorden , en daar hcerfcht ftandvarcig een Zm- 
delyke wind , die de oorzaak dezer ftroomen fchynt te zyn; men neemt de zelfde 
beweeging van het Zuiden naar het Noorden waar op de kuften van Brazil , van 
kguftvn tot aan de Antillifchc Eilanden , aan den mond v^ de Straat 
S:M«fSePMipB-nfche 
Daar zvn zeer geweldige ftroomen m de nabuunge Zee dei Ma divilcnc Jüian 
denV en^ffehen deze • Eilanden vloeijen deze ft^pomen 
ftandvaftig zes maanden lang van het Ooften naai- het \\ eften, en gaan de zes m 
dcre maanden van het Weften naar het Ooften te rug , y g winden^oortee 
Mouffonsof Tyd-winden, en zy worden waarfchynlyk door èe winden ' 
bragt , die, gelyk men weet , in deze Zeen, zes maanden van het Uolten naar net 
Weften, en zes maanden in eene tegenfti-ydige rigting waaijen. 
Voor het overige maaken wy hier geen gewag dan van ftroomen , welker lut- 
geftrektheid en fnelheid zeer aanmerkelyk zjm ; want daar zyn in alle Zeen ecM 
oneindige menigte ftroomen , daai- de Zee -lieden geene kennis van krygen , dan 
door den verfcliillenden voortgang welken zy gemaakt hebben , te vergelyken met 
Ciï) Zie Varen. Geo£;r. Gen. pag. 140. 
Ff 2 
