DE NATUURLYKE HISTORIE. 
»40 
BEWYZEN VOOR DE BESCHOUWING 
VA N DEN AARDKLOOT. 
VYFTIENDE STUK. 
De, onregelmaatige Winden , de Ouragans , de Hoozen , en eenige andere 
verfchynzclen door de beroering der Zee en Lugt veroorzaakt. 
E Winden zyn önregelmaatiger op ’t Land dan op Zee , en onregelmaati- 
^ * ger in de vcrhev'’en landen dan in de vlakten. De Bergen veranderen 
% niet flegts den ftreek der winden , maar zy brengen zelfs winden voort , 
die of beflendig of vcrandcrl3dv zj’ii , naar dci-zclvcr verichillende oor- 
zaaken. Het fmeltcn der Sneeuw , die boven op dc Bergen is , brengt gcmecnlyk 
bellend ige winden voort, die zomtyds vry lang diiuren: dcdarapcil, die tegen de 
Bergen gefluit en daar bepaald worden, die zig dcrhalven daar oplioopen, brengen 
veranderlyke winden voort , die zeer menig\aildig zjm in alle klimaaten , en daar 
zyn zo veelc vei'andcringcn in deze beweegingen der lugt , als ’cr oneffenheden op 
de oppervlakte van den Aardbol zyn. Wy kunnen hieromtrent derhalvcn niet dan 
voorbeelden geeven, en erkende byzonderliedcn bybrengen; en gelyk het ons aan 
agtcrvolgde waamcemingen over de verandering der winden , en zelé over die der 
faifoenen in verfchillende Landen ontbreekt , zo begeeron wy alle de oorzaaken 
dier verfdieidenhedcn niet te verklaaren , cn wy zullen ons bcpaalen ora die aan te 
wyzen, welke ons de natuurljicfle cn waarfchynlykfle zullen voorkoomen. 
In de Straaten , op alle uitfpringende Kuiten , aan het einde cn in den omtrek 
van alle Voorgebergten , Sciiier-Eilandcn , Kaapen , en in alle nauwe Zee-boezems 
zyn de ftormenmcnigvuldigft; maar daar zjm, behalvcn dat, Zeen, die veel ftorm- 
agtiger zyn dan andere. De Indilchc Oceaan , dc Japanfche Zee, dc Straat van 
Magellaan, die van de Afrikaanfche kuft boven de Kanarifche Eilanden , en aan de 
andere zyde naar het land Natal, de Roode Zee , de Vermilioen Zee , zyn aUen 
zeer aan llormen onderhevig 5 de Atlantifche Oceaan is ook ftormagtiger dan de 
groote Oceaan, welken men wegens zjme bedaardheid , de Stille Zee genaamd heeft; 
die Stille Zee ondertuffehen is niet volftrckt bedaard dan tuffchcii dc keerkringen , 
en tot op omtrent een vierde van dc gemaatigde liigtftrccken , en hoe meer men 
naar dc Poolen nadert , hoe meer zy aan veranderlyke winden onderhevig is, wel- 
ker fchielyke verwilfcling dikwils fcormen veroorzaakt. 
Allede Vafte landen onzer Aarde zyn aan verandertykc winden onderworpen, 
dewelke dikwils zonderlinge uitwerkzeis vóórtbrengen. In het Koningryk Kache- 
mirc, het welk door het Kaultalielch gebergte omringd wordt, onclendndt men aan 
den Berg Pirc-Penjale fchieljdvc veranderingen , men gaat drar , in minder dan een 
uur , 
