•54 
D£ NATUURLYKE HISTORIE. 
teeren^ zodikwils zy voor de lugt en voor de vogtigheid worden bloot gefield; 
dit alles is in eene groote hoeveelheid by malkander , het vuur flaat aan den brand, 
en veroorzaakt eene uitbarfting evenredig met de menigte brandbaare llofFen, wel- 
ker uitwerkzelen ook grooter of minder groot zyn in de zelfde evenredigheid. Zie 
daar wat een Vuurfpuwende Berg is voor een Natuurkundigen, en het is voor de- 
zen niet moeijelyk de werking dier onderaardfche vuuren na te bootfen , door eene 
zekere hoeveellieid zwavel, en vylzcl van flaal, onder malkandercn te vermengen, 
en het zelve op eene zekere diepte onder den grond, te leggen ; dus maakt hy een 
kleinen Volkaan , welks uitwerkzelen , zo men de evenredigheid wel in ’t oog houdt, 
de zelfde zyn als die der groote Vuurbergen , want het gezegde mcngzel ra&t door 
enkele fermentatis in den brand , werpt de aai'de en de fteenen , daar men het me- 
de bedekt heeft, opwaards, en verwekt rook, vlam en uitbarfting. 
Daar zyn in Europa drie beroemde Vuurbergen, de Berg Etna in Sicilië, de Berg 
Hekla op Yfland, en de Berg Vefuvius in Italië by Napels. De Berg Etna brandt 
federt onheugcl34c tyden , zyne uitbarftingen zyn zeer geweldig, en de ftofFen, 
welke hy uitwerpt, zo overvloedig, dat men daar in tot 68 voeten diepte kan graa- 
ven, alwaar men Marmeren ftraaten, en voetfpooren van eene oude Stad heeft ge- 
vonden, die onder deaen vervaarlyk dikken korft van uitgeworpen aarde bedekt 
en als begraven ligt , op de zelfde wyze als de Stad Heraklea of Herkulaneum, door 
de uitgeworpen ftofïèn van den Vefuvius overdekt geweeft is. 
Daar hebben zig nieuwe vuurmonden in den Etna geformeerd in de jaaren 
1650, en 1669, gelyk ook op andere tyden. Men ziet de vlammen en den rook 
van dezen Vuurberg van Malta ,dat ’er öomylen af ligt;. Daar gaat geduurig rook 
uit op, en daar zjm tyden , waar in deze Berg, met een vrecflblyk geweld, vuur , 
vlam, cn ftoffen van allerhande lbort uitbraakt. In 153 7, was ’er eene uitbarfting 
van dezen Volkaan , die geduurends twaalf dagen eene Aardbeeving op geheel Sici- 
lië veroorzaakte , en die eene menigte huizen en gebouwen om verre wierp ; die 
Aardbeeving eindigde niet dan door het openen van een nieuwen Vuurmond , die 
alles , vyf miden rondom den Berg, verbrandde; de Afch door den Vuurberg uit- 
gevvorpen, was zo overvloedig, cn wierdt met zo veel geweld voortgefmeeten,dat 
■zy tot in Italië wierdt overgevoerd , enfehepen, die verre van Sicilië af waren, 
leeden ’er raerkeljdv ongemak van. Farelli bcfchryft zeer omftandig de brandin- 
gen van dezen Berg, welks voet hy zegt, dat 100 mylcn omtrek heeft. 
Deze Vuurberg heeft thans twee a'ooi'naame monden , de een is nauwer dan de 
andere. Deze twee openingen rooken altoos , maar men ziet ’er nooit vuur uit 
koomen , dan in den tyd der uitbarftingen ; men wil , d'at ’er fteenen gevonden 
worden , welken deze Berg tot op een afftand van zeftig duizend paffen heeft 
uitgeflitft. ■ 
In 1683 , viel ’er een verfcbriklj'ke Aardbeeving op Sicilië voor , door eene ge- 
weldige uitbarfting van dezen Vuurberg veroorzaakt ; dezelve vernielde de Stad 
Katanea geliccl , en deedt meer dan zeftig duizend perfoonen in dezelve orakoomen, 
zonder die te rekenen , welke in de andere nabuurige fteden en dorpen fneuvclden. 
De Hekla ffitft zyn vuur dwars door het Ys en de Sneeuw van een bevroozen 
grond ; zyme uitbarftingen Z5T1 zo geweldig als die van den Etna , cn der andere 
Vuurlpuwende Bergen der Zuiclelyke landen. Hy werpt veel afch, puimfteen , en • 
zointyds , zegt men, kookend water uit; men kan op geen zes mylcn afftand van 
