25 ? 
DE NATÜURLYKE HISTORIE. 
verdronken; daar is niets dan één wagen overgebleeven ;,van vyf-en-twintig fcKe- 
pen , die in de haven waren, zyn ’cr vier geweeft, die een myl diep in ’t Land ge- 
voerd zyn , en de overigen zyn door de Zee verzwolgen ; te Lima , eene zeer 
groote Stad , zyn maar zeven-en-twintig huizen over end gebleeven ; daar is eene 
groote menigte perfoonen verplet geraakt, inzondei-heid Munniken en Gceftelyken,. 
omdat hunne gebouwen hooger opgehaald en van fteviger ftoffen gemaakt zyn dan 
dè andere huizen. Dit ongeluk is gebeurd in de maand Oftober van 1746. in den 
nagt; de fchokking duurde 15 mihuuten. 
Daar was voormaals by de haven van Pisko in Peru eene beroemde Stad , op dcn> 
oever der Zee gelegen , maar zy wierdt byna geheel verwoefl en verdelgd door eene 
Aardbeeving, die den ipden Óftober 1682 voorviel,- want de Zee haare gewoone 
oevers verlaaten hebbende , verzwolg die ongelukkige Stad , dewelke men wat ver- 
der , op eene goede vierde myl van Zee , gepoogd heeft te herbouwen. 
Zo men de Hiftorie-Schiyvers en de Reizigers raadpleegt , zal men daar verhaa- 
len van verfcheiden Aardbeevingen en uitbarftingen van Vuui-bergen vdnden , waar 
van de uitwerkzelen zo verfclwiklyk zyn geweeft als die welke wy hebben byge- 
bragt. PosiDONiüs , door Strabo in zyn eerfte Boek aangehaald, verhaalt, dat ’er 
eene Stad in Phenicie was , by Sidon gelegen , die door eene Aardbeeving wierdt 
verzwolgen, cn met deze Stad het nabyliggend grondgebied, en twee derden van de 
Stad Sidon zelve , en dat dit uitwcrkzel niet fchielyk voorviel , maar den tyd liet 
aan de meefte Inwooners om het gevaar te ontvlugten : dat deze Aardbeeving zig. 
byna door geheel Syrië , cn tot aan de Cycladifche Eilanden en in Eiibea uitftrekte , 
alwaar de fonteinen van Aretufe eensklaps uitdroogden , cn niet weder te voorfchyn 
kwamen dan verfcheiden dagen daar na , met nieuwe openingen , op eenigen af- 
ftand van 'de oude;, en deze Aardbeeving hieldt niet op , het Eiland dan op de eene, 
dan op de andere plaats te beroeren , tot dat de grond zig in het veld van Lepant 
geopend, en eene groote menigte Aarde en brandende ftoftèn hadt uitgeworpen.. 
Plinius verhaalt in zyn eerfk Boek, in ’t 84fte Hoofdftuk, dat, onder de regeering 
van Tiberius ’er eene Aardbeeving voorviel, die üvaalf Steden van Afia om verre 
wierp ;en m zjm tweede Boek , Hoojd. 83. maakt'hygewag van een wonder, door eene 
Aardbeeving veroorzaakt, met déze bewoordingen, welke ik hier vcrtajild, en hier 
onder in het oorfpronkelyke , mededeele (a). ,, Daar is , gelyk ik in de Etruffi- 
„ febe Jaarboeken gev'ondcn heb , een groot wondér, onder het Burgemeefter- 
„ fchap van Lucrus Marcus , en Sextus Julius , in het land van Modena ge- 
„ beurd. Want twee Bergen zyn met een verbaazend geluid opfpringende, te la- 
„ men geloopen , en zyn weder van malkanderen afgetrokken , terwyl zy zeer veel 
„ rook en vlammen ten Hemel opwierpen, gelyk dit van den Aemilifchen weg, 
„ door eene groote menigte Romcinfebe Ridders , andere Huisgezinnen , en Rei- 
„ zigers, over dag gezien is. Door déze famcnlooping zvn alle de dorpen , die tus- 
„ fchen beiden lagen, vermorfeld, zeer veele dieren gedood, enz.” ‘De Oudvader 
(a) Faöum eft femel, (quod cquidem in EtrufeiE difciplins voiuminibus inveni, ) ingens ter 
rarum portentum , Lticio Marco & Sex. Julio. Co(T. in agro Mütinenfi. Naraque montes duo inter - 
fe concurrerunt crcpicii maximo adfultantes, recedentefque ; inter eos flamma fumoque in cov 
lum exeunte interdiu , fpeftante e via Jïmilia magna equitnm Rómanoriim , familiarumque & 
viatorum multitudine. Eo concurfu vills omnes elifae , animalia pennulta , quae imra fuerant ,, 
«xanimata funt. &c., Plinius Hijï,. Natural. Lib 11 . Cap. 83.. 
