266 
DE NATUURLYKE HISTORIE, 
^oote afflanden doen gevoelen, en die een lange reeks van grond fchokken, zon- 
der dat er eenige nieuwe Volkaan te voorfchyn koome, of eenige uitbarftinv van 
eene oude voorvalle. Men heeft voorbeelden van Aardbeevingen , die zia ter 
zelfder tyd m Engeland , I'ranki^'k , Duifchland , en zelfs tot in Hongarj’e hebben 
doen gevoelen Deze Aardbeevingen Rrekken zig altoos veel meer inde lengte, 
of goi'del van grond met meerdef of 
mindei geweld , op verscheidene plaatfcn , en zy worden bykans altoos ver- 
S voonrdT ^^“Sroot rytuig, dat met vaardig- 
Om wel te begrypen , welke- de oorzaaken van deze fooit van Aardbeeving 
kunnen zyn, moet men zig herinneren , dat aUe ftoiFen , die aangeftooken kunnen 
worden , en vatbaar zyn voor uitbarRing, even als het buskruid , doorbet ont- 
vlammen eene groote hoeveelheid lugt voortbrengen; dat die W, door hetvitur 
nTcTnoK’ 'd ' g^'oofo/iiczctting of ylheid is , en dat dezelve - 
uit hoofde van den Raat van laamgepaktlieid, waarin zy zig in den boezem der 
Aarde bevindt , zeer gewcidige uitwerkzelen moet voortbrengen. Laat ons dan 
ondeiRellen, dat er op eene groote diepte, gelyk, by voorbeeld, van honderd of 
twee honderd roeden, pyrites en andere zwavelagdge ftoffen gevonden worden, 
iJ't de doorgefypelde wateren, of andere ooraaakeri 
raaken, en laat ons zien, wat als dan gebeuren moet; voor 
^ horizontaale laagen gefchikt, gelyk de 
wide Rofièn, dic mt het bszmkzel der wateren geformeerd zyn; zy zyn integen- 
deel in dc loodregt neêrgimnde klooven, in do holen, aan den voet dezer kloo- 
yen, en in de andere plaatlen, alwaar de wateren kininen werken, cn doordringen. 
iJeze Itoffen ontbrandende zullen eene groote hoeveelheid lugt vóórtbrengen 
welker veertogt , in een kleinen omtrek laamgedrultt, gelyk als die van een fne- 
lonk of grot , met Hegts de boven-aarde zd fehokben ,Vaar ook „i™ fwe-St 
^eken, oai z,g m vrylieid te llellcn. De wegen, die zig aanbieden, zyn weder S 
fpetaken en holen , en de buizen en loopgraaven , door liet water en de onder- 
toeten ftortén" ^ ’ ^‘^S^^tte lugt zal zig met geweld in deze door- 
togten Rorten , en zal daar een xn-ecRèlyken wind voortbrengen, dic zig boven 
den grond zal aaten hooren , en die wind zal de fchokken, en beweegingen der 
Aarde ver^i^llen; die onderaardfehe wind, door het vuur voortgebi'agt, zal zig, 
zo verre uitRi'ekken, als de onderaardiche buizen, en zal eene meer of min groo- 
te beweegmg voortbrengen , naar maate hy zig van den haard of de plaats der aan- 
fteeking zal verw5’’dcrcn ) en meer of min nauwe doortogten vinden. Indien die 
beweegmg in het lang is, zal de fchiidding insgelyks ni de lengte zyn , en de Aard- 
beeving zal zig in eene lange Rrook gronds doen gevoelen; die lugt zal niet eene 
uitbarRing voortbrengen, niet een Viim-berg , of iets van dien S 
ruimte genoeg zal hebben ^ zig uit te llrekto, of wel öm ^ 
gevmdzn hebben, en m * gedaante van wind cn damp te vmribhyn“af 
T" f toeftaan, W 'er ondeLrdfie we- 
Svn?^L . i onderaardfche lugt en dampen Inmnen doortrekken, be- 
T ^ i wanneer ra de plaats zelve, alwaar de eerRe uitbarfting ge- 
ïi oï aanmerkelyke hoogte opheft, die, welke aan deze 
plaats gienR, zig moet verdeden, en horizontaal fplyten, om de beweeging van 
