DENATUURLYKE HISTORIE. 
» niet uit het middelpunt, of van den voet des Bergs, maar dat het integendeel uit. 
,, de kruin koorat, en niet dan op eene kleine diepte wordt aangeftooken (« ) ”• 
De Berg Vefuvius heeft dikwils in zyne uitbarllingen een gi-oote menigte koo- 
kend water uitgeworpen ; Ray , die van gedagte is , dat het vuur der Vuurfpuwende 
Bergen van eene zeer groote diepte koorat, zegt, dat dit het Zee-water is, ’t welk 
door onderaardfehe buizen gemeenfehap heeft met den voet des Bergs ; hy brengt 
de droogte en dorheid van de kruin van den Vefuvius ten bewj-ze hier van by ,ge- 
lyk ook de beweeging der Zee , die in den tyd dezer geweldige uitbarftingen , de 
Iniften verlaat , en derwj'ze zakt, dat zy de haven van Napels zomtyds droog ge- 
laaten heeft; maar byaldien deze ftukken al zeker waren , zouden zy nog niet op 
eene bondige manier bewj’zen , dat bet vuur der Volkaans uit cene groote diepte 
koomt , want het water, dat zy uitwerpen , is zekerlyk het Regen-water , ’twelk 
door de fpleeten dringt, en zigin dc holligheden van den Berg verzamelt; men ziet 
levendige wateren en bccken van den kruin der Vuurbergen nedervlieten , gelyk 
men dit op andere hooge Bergen ziet , en gelyk zy hol en meer gefchokt zyn dan 
andere Bergen, zo is het niet vreemd, dat het water zig verzamelt in holen, welke 
zy in hun binnenfte bevatten , en dat dit water ten tyde der uitbarllingen met an- 
dere Itoffen wordt uitgeworpen ; wat de beweeging der Zee betreft, die koomt 
eeniglyk van dfen fcllok , door de uitbarlHng aan haare wateren medegedeeld , het 
welk hen moet doen wyken of toevloeijen naar de verfehillende omllandigheden. 
De lloffen , die door de Vuuibergcn worden uitgeworpen , koomen meell on- 
der de gedaante van een llroom gefinolten delflloffen te voorfchyn , die de llree- 
ken rondom deze Bergen overlh-oomt ; die Rivieren van gefinolten llofFen llrek- 
ken zig zelfs tot gi'oote afllanden uit , en koud wordende maaken zy liorizontaale , 
of ook wel fchuiniche laagen , die, wat de plaatfing betreft, gelyk zyn met de laa- 
gen door de bezonken ftof der Zee geformeerd ; maar men kan de laagen door de 
uitbarllingen voortgebragt, ligtetyk onderfcheiden van die, welke uit de bezonken 
llolFen der Zee zyn vooitgekoomen; i. om dat deze laagen niet overal van de 
zelfde dikte zyn; 2. om dat zy niet dan zulke lloffen bevatten , welken nren dui- 
delyk ziet , dat tot kalk , of tot glas gebrand, of gefinolten zyn; 3. om dat zy 
zig niet tot een grooten affland uitllrekken. Gelyk ’er in Peru een groote me- 
nigte Vuurfpuwende Bergen is , en de voet der Kordilidres bedekt ligt met zulke 
lloffen , als de Vuurfpuwende Bergen uitwerpen , zo is het geen wonder dat men 
daar geene Zce-fchelpen in die beddingen Aarde vindt , zy zyn door de werking 
des vuurs verkalkt en verdelgd; maar ik ben verzekerd, dat men in de Kley-aarde, 
die volgens den Hr. Boüguer, de gewoone Aarde in de Valcy van Quito is , graa- 
vende, daar zo wel als overal elders fthelpen vinden zoude; onderfteld dat deze 
Aarde inderdaad Kley zy , en niet, gelyk aan den voet der Bergen, een grond door 
de uitgeworpen ftoffen der Vuimbergen geformeerd. 
Men heeft dikwils gevraagd, waarom de Vuurbergen altoos hooge Bergen zyn? 
Ik meen in myne Befchouwing gedeeltelyk aan die vraag voldaan te hebben , maar 
gelyk ik in een viy omllandig verllag hieromtrent getreeden ben, oordeel ik dit 
artykel niet te moeten eindigen , zonder het geen ik over dit onderwerp gezegd 
heb) volkoomen duidelyk te maaken. 
ZieBoRELLi {fe mteniiis montii Etneh, 
