28e 
DE NATUURLYKE HISTORIE. 
^n, in eene driehoekige punt uidoopende, zy zyn doorfchynende, enuitfchuin- 
fche kagen faaragefteld ; dit is het geen men Sparr of Spalt noemt. Gemcenlyk is 
deze ftof doorfchynende en zonder kleur, maarzomtyds is zy ook gekleurd, wan- 
^er_de haide fteen of het Marmer, daar zy uitkoomt, metaalagtige deelen bevat, 
tflt Sparr heeft den trap van hardheid van fteen, het wordt gelyk''ftcen , door de 
TO geeften ontbonden, het gaat tot kalk over door den zelfden frap van hitte, 
dus kan men met twyffeJenof het is waare fteen, maar die volmaakt gelvkflajrtin 
«geworden; men zoude zelfs kunnen zeggen, dat het zui^-ere en oorfpronkdy- 
te keen is , Iteen, die onder zyne eigen en foortelyk gedaante verfchjTit 
De meefte Naturaliften befchouwen deze ftof ondcrtulTchen als ce'ne onder- 
Icheidene zelfftandigheid , die onafhankelyk van den fteen bcftaat; het is hun fteen- 
maakend of kryftailyn fap, het welk, naar hunne gcdagten, niet flcgts de deelen 
van den gewoonen fteen , maar ook die van den Keifteen verbindt ; dit fap , zeggen 
zy , vermeerdeitde vaftheid der fteenen , door herhaalde infypclingen , het maakt 
dezelve dagelyb meer tot fteenen, dan zy te voren waren, 'en het verandert hen 
eindelyk geheel m Keifteenen ; en wanneer dit fap zig tot Sparr heeft vaftgezet , 
ontvangt het door herhaalde infypelingen dergclyke nog meer gezuiverde fappen , 
^e deszelfs vaftheid en hardheid vermeerderen, zo dat deze ftof opvolgelyk &rr,. 
Glas, vervolgens Rriftal geweeft zynde, eindelyk Diamant wordt; dus neigen alle 
fteenen, naar hunne gedagten, om Keifteenen te worden, en alle doorfchynende ftoffen 
om tot Diamant over te gaan. 
Maar indien het ’er dus mede gelegen is, waarom zien wy dan, dat dit krj'ftal- 
lyn fap in groote ftreeken, in geheele Provintien , niet dan fteen formeert, en dat 
net in andere Provóntien iiietdan Keiftecn. maakt? Zal men zeggen , dat die twee 
gronden niet ev'en oud zyn , dat dit fap den tyd niet gehad heeft om rondte vlocii en 
den anderen? Dat is niet waar’ 
fchynlyk. D^renboven , van waar kan dit fap koomen ? Zo het de fteenen en Kei- 
fteenen voortbrengt, wat is het, dat dit fap zeif voortbrengt? Het is ligt te zien 
dat het met beftaat onafliankelyk van die ftoffen , die alleen aan het \Ster, het 
welk hen doordringt, die verfteenende eigenfehap kunnen geeven , altoos betrekke- 
lyk tot haare natuur , en foortelyk kaï-aktcr ,zo dat zy in de fteenen Sparr, en in de 
keüceenOT.Kryftal formeert daar zyn zo veele verfchillendc foorten van dit 
up, als er yerldnllende ftoffen zyn, die het zelve kunnen vóórtbrengen, en daar 
net uit vloeit. De ondervinding fterat volmaakt overeen met het geen wy zeggen 
men zal altoos vinden , dat de drup-wateren der Steen-groeven van gewoone ftee- 
nen weeke en kaJkaartige famengroeijingen raaaken , gelyk die fteenen zjm ; dat in- 
tegendeel die , welke uit Rots cn Keiflecn voorükoomcn , hai'de en glasaaitige fa- 
mtmftellinpn raaalcen , en die alle de eigenfehappen hebben van Keifteen , gelyk dê 
eerften die die van fteen hebben ; en de wateren, die bedden van Mineraale en 
Metaalagtige ftoffen doorgedrongen zyn, geeven velp'mr.iini i 
van Pyriten, van Marcaffiten, en M^taalaft^c voortbrengen 
Wy hebben- gezegd, dat men alle de ftbfen in twee groote klaffen, endoor 
S de andere falk- 
^ f Keifteen , het Mergel en de Steenen kunnen als de 
Ciyee uiteiften van elk dezer foorten befchouwd worden, waar van de tuffehen- 
Euimten. vervuld zyn door eene hyna oneindige verfcheidenheid van gemengde- 
