2 DE NATUURLYKE HISTORIE 
DE -NATUUR. 
eerste beschouwing. 
D e Natuur is het zamenflel dier Wetten , die door den Schepper vafto-e 
fteld zyn , voor het beftaan der zaaüen en de opvolginj? der Wezens 
De Natuur is geen zaak, want deze zaak zou alles zyn; de Natuur is o-een 
wezen, want dit wezen zou God zyn; maar mén kan haar als een krachtig en 
onmeetbaar Vermogen befchouwen, dat alles om vangt, alles bezielt, en ’t 
geen, aan dat van het Opperwezen onderworpen zynde, alleen op zyn bevel 
begonnen heeft te werken , en ’t geen thans nog alleen door zym medehulp 
of toeftemming vverkt. Dit Vermogen is dat gedeelte van het' Godlyk ver- 
mogen t geen zich openbaart; het is te gelyk de oorzaak en het uitwerkzel 
de wj^ing en de zelfftandigheid , de fchets en het werk : de Natuur, van de 
Konlt der Mcnfchen zeer verfchillende, wier voortbrengfelen alleen doode wer- 
ken zyn, is zelfs een werk ’t geen altoos leeft; een werkman die .onophoude- 
lyk arbeidt, die van alles gebruik weet temaaken,die volgens zyne eigene 
ontwerpen, en altoos op het zelfde onderwerp arbeidende, wel verre van het 
uit te putten, het onuitputtelyk maakt: de tyd, de uitgebreidheid en de 
itoffe zyn zyne middelen , het Heelal zyn voorwerp, en de bewesing' en het 
leven zyn oogmerk. • ^ 
De uitwerkfelen van dit Vermogen zyn de verfchynfelen der Wereld; de 
dryfvederen , waar van het gebruik maakt, zyn levendige vermogens, die de 
uitgebreidheid en de tyd alleen mecten en bepalen konnen, zonder hen ooit 
te vernietigen; vermogens die elkanderen opw'eegen, die zich met elkanderen 
vermengen, die zich tegens elkanderen verzetten, zonder zich onderling te 
konnen verdelgen eenige doordringen en vervoeren de lichamen andere 
verwarmen en bezielen hen; de aantrekking en voortftuwing zyn de twee 
voornaamfte werktuigen der werking van dit vermogen op de ruuwe lichamen • 
de wannte en de levende werktuiglyke deeltjes zyn de werkende grond-beo'in- 
felen, die zy in ’t werk ftelt tot de vorming en omwinding der'werktui^lv- 
ke wezens, 
Wat kan de Natuur door diergelyke middelen niet uitwerken ! Zy zou al- 
les doen konnen zoo zy vernietigen en fcheppen kon ; maar God heeft deze 
twee uiterftens van het vermogen aan zich behouden, vernietigen en fchep- 
pen zyn eigenfchappcn van de Almacht; verderven, veranderen, verdelgen, 
ontwinden, vmieuwen, en vóórtbrengen, zyn de eenigfte rechten die hy 
heeft Willen afftaan. Als Uitvoerderes van zjme onherroepelyke beveelen be- 
waarder van zyne onveranderlyke befluiten , wyktde Natuur nooit van de wet- 
ten, welke haar voorgefchreven zyn ;zy verandert nooit iets in de ontwerpen 
die haar voorgefchetlt zyn , en in alle hare werken vertoont zy het zegel van ' 
den Almagtigen: dit godlyk afdrukzel, dit onveranderlyk voorbeeld der be- 
