4 
denatuurlyke histoire 
Want deze Aarde, die hy bewoont, naauwlyks merkbaar onder de andere 
Bollen zynde, en geheel onzichtbaar voor de andere zonneftelfels , een mil- 
lioen maaien kleinder d;m de zon die haar verlicht, en duizend maaien kleinder 
.dan andere dwaalftarren, welke gelyk zy aan de macht van dit hemellicht on- 
derworpen , en gedwongen zyn om zich om het zelve in een kring te bewe- 
gen. Saturnus, Jupiter, Mars, de Aarde, Venus, Mercurius en de Zon 
•beflaan het kleinilè gedeelte der hemelen, ’t geen wy om Heelal nocimn. Alle 
deze dwaalftarren met hare wachters, door een fnelle beweeging in den zelf- 
den zin en byna in het zelfde vlak mede gevoerd wordende, vormen een rad 
,van een wyd-uitgellrekte middelyn, waar van de fpil alleen den laft draagt, en 
die zelfs met fnelheid omgaande, zich heeft moeten verhitten, ontbranden en 
warmte en licht tót aan de uiteindens van den omtrek verfpreiden : zoo lang. 
deze bewegingen duuren zullen (en zy zullen eeuwig zyn, ten minden zoo 
de hand van den eerften Beweeger ’er zich niet tegen verzet en zoo veel kracht 
in ’t werk ftelt om haar te vernietigen als ’er nodig geweed is om haartefchep- 
pen),zal de Zon haaren luider behouden en met haar licht alle de kringen der 
wereld vervullen; en vermits in een delzel, in welk alles zich onderling aan- 
trekt, niets zich verliezen of zonder weder te keeren zkh verwyderen kan, 
moet de hoeveelheid dër doffe altoos dezelve bly ven , en zal deze ryke bron- 
wel van licht en leven nooit uitgeput worden, en nooit ophouden te vloei- 
jen; want de andere Zonnen, die mede gedaadig haar vuuniitfchieten,geeven. 
.aan onze Zon zoo veel licht weder als zy van haar ontvangen. 
De Staartdarren,die in veel grooter aantal dan de Dvvaaldarren zyn, en ge- 
-lyk zy aan het vermogen der Zon onderworpen , weegen mede op dezen ge- 
meenen vuurpoel , vermeerderen ’er den lad van en werken met alle haaro 
zwaarte tot hare ontbranding mede : zy maken een gedeelte van ons Heelal 
int , vermits zy , gelyk de Dwaaldarrcn , aan _ de aantrekking van de Zon 
onderworpen zyn ; maar zy hebben noch onderling , noch met de Dwaaldar- 
ren , niets gemeen in haare beweeging van voortdryving , zy lopen ieder in- 
een byzonder vlak voort , en befchryven kringen, die meer of min verlengt 
zyn in de verfchillende tydperken der tyden , waar van cenige uit verfcheide 
jaren , en andere uit eenige eeuwen beftaan : de Zon , die op "zich zelve rond- 
draait, maar voor het overige onbeweeglyk in het midden van alJesblyft, dient 
te gelyk tot een fakkel , haardfteede , en Ipil aan alle deze deelen van het 
werktuig der Wereld. 
Het is door hare grootte zelfs dat zy onbeweeglyk blyft , en de andere Bol- 
len dwingt om haar te draeijen : vermits de kracht , in'evenredigheid met de 
-hoeveelheid van ftoffe haar gegeven, onvergelyklyk grooter dan die der .Staart- 
ftarren is, om dat zy duizend maaien meer ftoffe dandegrooteDwaalftarren be- 
vat , zoo konnen zy haar uit haare plaats niet doen wyken , noch zich aan 
haar vermogen onttrekken , ’t geen door zich tot aan onmeetbare afftanden uit 
te ftrekken haar alle bedwingt, en ten einde van eenen zekeren tyd die geene 
tot haar doet weder keeren, welke zich het verfte verwyderen ; eenige zelfs 
naderen by haare wederkeering haar zoo naby , dat zy , na geduurende 
verfcheide eeuwen verkoeld te zyn, een onbegrypelyke hitte ondergaan ;zy zyn. 
