7 
dp: natuur, eerste beschouwing. 
reine vruchten der verderving : alle de lage gedeeltens zyn met ftilftaande wa- 
teren bedekt, welke verderven om dat zy noch geleid noch beftuurd worden; 
flykacbtige gronden, noch vaft noch vloeibaar zynde, zyn ongenaakbaar, en 
blyven even nutteloos voor de bewoonders der aarde en der wateren ; mocras- 
fen, die met waterplanten bedekt zyn, voeden alleen vergiftige infeden en 
dienen tot een fchuilplaats voor de onreine dieren. Tuflehen deze befniette 
moeraflen , welke de lage plaatfen bellaan , en de vervallene boITchen , die de 
hoogtens bedekken, breiden zich een foort van heiden en rietvelden uit, tvel- 
ke niets gemeen met onze weiden hebben ; de onkruiden verdrukken en ver- 
flikken hier de goede planten; men ziet hier dat malfche en fyne gras niet,’t 
geen het dons der Aarde fchynt uit te maken , het zj'n geenzins klaverryke 
beemden die met bloemen gelchakccrd zyn ; men ziet hier alleen grove plan- 
ten , wreede en doornachtige kruiden , die door elkaudcrwi gevlochten zyn , 
minder met de Aarde dan met elkandercn verknocht fchynen , welke beurte- 
lings verdrogen en op een hoopen , en dus een nuttclooze korft maken van 
verfcheide voeten dik. Geene wegen, geen gemeenfehap van de cene plaats 
met de andere , niet een eenige voetftap van verftandhouding kan men op de- 
ze woefte plaatfen ontdekken ; de menlch verplicht zynde de voetpaden der 
wilde dieren te volgen , geftadig genoodzaakt om op zyne hoede te zyn ten 
einde ’er de prooi niet van te worden; verfchrikt door hun gebrul, zelfs door 
de ftilte ontzet, die in deze akelige eenzaamheden heerfcht, zoo keert hy op 
zyne voetftappen te rug en zegt : De woefte Natuur is affchuuwlyk en fter- 
vênde ; Ik ben het , Ik alleen , die haar aangenaam en levendig maken kan : la- 
ten wy deze moeraifen uitdrogen, bezielen wy dit water met het te doen 
ftroomen, laten wy ’er boeken en kanalen A’an vormen; maken wy van die 
werkzaamo en .alvêrfliudende lioofdftof gebruik, die men voor ons verborgen 
hadt , en die wy alleen aan ons zelvcn verfchuldigd zyn ; brengen wy het vuur 
in deze verdorde planten, in deze oude boirchen,die reeds ten halven verteerd 
zyn; welras zullen wy in plaats van biezen en waterplompen , waar uit de 
Pad haar vergift te zamen ftelt, de boterbloemen, de klaveren, en hut heil- 
zame en malfche gras zien voortkomen ,• geheele kudden van huppelende die- 
ren zullen dezen 'grond betreden , die hen voormaals niet draagen konde ; zy 
zullen ’er een overvloedig bellaan vinden , een voeder ’t geen zich telkens ver- 
nieuwt; zy zullen ’cr zich vermenigvuldigen om him gcllacht nog \'crdcr 
uit te breiden : bedienen Avy ons van deze nieuwe medehelpers om ons werk 
te voleinden; dat de os onder het jok gebracht, zyne krachten en de zwaarte 
van zyn lichaam in ’t werk ftelle, om met den kouter vooren in de Aarde te 
doen vormen, dat zy door den Landbouwverjeugdigd worde; een nieuwe Na- 
tuur zal uit onze handen voortkomen. 
Hoe fchoon is deze bebouwde Natuur! hoe liiifterryk cn prachtig is zydoor 
de zorgvuldigheden van den menfeh vc’-fierd ! Hy maakt ’er zelfs het voor- 
naamftè fieraad van uit, hy is ’er her edelfte voorrbrengfel van; met zich te 
vermenigvuldigen, vermenigvuldigt hy hr r dierhnarfte aller zaaden: zy fchynt 
zelfs zich mede met hem te venuenigv’ddigen ; hy doet door zyne konft alles 
in het licht verfchjmen, wat zy in h;ucu boezem bdloten heeft; war al onbe- 
