i88 
DE NATUÜRLYKE HISTORIE 
als in Europa, vermenigvuldigt men daar het hoornvee zo veel niet, en naar- 
dien alle de provintiën van Afrika en Zuidelj'k Amerika veel minder bevolkt 
2yn dan ons Europa, zo vindt men ^aar eene groote menigte wilde kocijen en 
ftieren , 'welker kalveren men wegneemt ; zy worden van zelve tam , en on- 
derwerpen zig zonder eenigen wederftand aan allen den huillëlyken arbeid daar 
men hen toe verpligtjzy worden zo handzaam en gezeggelyk , dat men hen ge- 
jtnaklyker belliert dan paarden,- daar wordt niets dan des meefters ftem vereilcht 
om het te bellieren en te doen gehoorzaamenjmen pafthenop,men liefkooll, 
men bezorgt hen ; men beflaat 'hunne voeten met yzer (/l) , men geeft hen een 
ruim en ukgezogt vocdzcl ; deze dieren dus opgevoed , fcliynen van eene andere 
natuur te zyn dan onze runderen, die ons niet kennen dan door onze kwaade be- 
handelingen ; de prikkel, de ftok , de honger , maakt hen dom en zwak ; in alles , ge- 
lyk men ziet, zjm wy eeniglyk op ons eigen belang bedagt, men moeit inderdaad 
beter behandeling houden met het geen van ons afhangt ; de menfehen van een 
laageren llaat en"de minll belchaafde volkeren Ichynen beter dan de andere de 
wetten van gelykheid, en de fchaduwingen der natuurlyke ongelykheid te 
voelen; de knegt van een boer gaat met zyn mceller als met zyns gelyken 
om, de paarden der Arabieren, de koeijen der Hottentotten zyn geliefde Iniis- 
genooten, gezellen van vermaak, medehelpers in den arbeid, met welken 
men zyne woonhig, zyn bed, zyn tafel, gemeen heeft; de menfeh verlaagt 
zig door deze gemeenlchap minder dan het dier zig verheft en totdemenfehe- 
lykheid nadert ; het wordt gevoelig; het krygt genegenheid , het krygt ver- 
nuft,- het doet daar alles uit liefde , ’t geen het by ons uit vrees moet doen; 
het doet veel meer, want dewyl zyne natuur door de zagtheid der opvoeding 
en de geduurige oplettendheden is verheven, wordt het voor byna meer dan 
menfchelyke dingen bekwaam ; de Hottentotten (/) voeden runderen voor den 
oorlog op , en gebruiken dezelve ten naallen by gelyk de Indiaanen de oly- 
fanten ; zy onderwyzen die runderen om de troepen vee te bewaaren (m ) , tc 
fit) Dewyl ’er in de Provintie van Asiner (in de Incüên) veele fleenaglige wegen zyn , zo 
beèaat men de voeten der runderen, als zy eene lange reis door deze ftreeken moeten doen; 
men doet hen ter aarde vallen , door middel van een touw aan de twee voeten vaft gebon- 
den, en zodra zy liggen, bindt tnen hen de vier voeten famentmen legt dezelve op een werk' 
tuig van twee (lokken kruiffelings gemaakt; ter zelfder lyd neemt men twee kleine dunne lig- 
te yzeiE, welken men hen aan yderen voet legt: yder yzer bedekt flegts het een gedeelte der 
hoeve, en het wordt vaft gemaakt met drie nagels, die meer dan een duim lang zyn, en wel- 
ken men ter zyde van de hoorn omflaat, gelyk aan onze paarden. Relatim de Thevedot, 
tem. III pog. 150. 
(I) De Hottentotten hebben runderen ,daar zy zts met voordeel van bedienen in de geveg- 
ten; zy noemen dezelve Backeleyt,V 3 D het woord Backeley. ’t welk in hunne taal «orieg-betee* 
kent; yder leger heeft altyd eene goede bende van deze runderen, die zig zonder moeite laaten 
bellieren, en welken bet hoofd of de geleider op zyn lyd los laat; zodra zy dus los gelasten 
worden Horten zy met geweld op ’c vyandlyk leger, fteeken met de hoornen, liaan agter uit, 
werpen om verre, vertrappen en vernielen onder hunre voeten al wat zig tegen hen ver- 
toont, zodat, indien men ’er niet fchielyk by is om hen af te wenden, zy zig met woede 
op de gelederen Horten, daar een groote wanorde in aanregten, en hunne meefters eene ge- 
maklyke overwinning bereiden; de wyze, waarop deze dieren afgerigt en in lugt gebragt wor- 
den, doet z>:kerlyk veel eer aan ’t vernuft en de bekwaamheid van deze volkeren. Dtferiptim 
iu Cap de Bonne-efperance par Kolbe , torn. I. pag. 160 
(tn) Deze backeley s zyn ben ook nog van veel dienft om hun vee, terwyl h« aan ’t weié 
