4 
DE NATUURLYKE HISTORIE 
Eerste Factüm. 
De aarde is onder den Equator verheven, en onder de Poolen ver- 
laagd, in de evenredigheid, welke de wetten der zwaarte en der middel- 
punt -fchuwende kracht vorderen. 
Tweede Factum. 
De aardbol heeft eene inwendige warmte, die denzelven eigen is en 
die niet afhangt van de warmte, welke de zonneflraalen daaraan kunnen 
mededeelen. 
Derde Factum. 
De warmte, welke de zon aan de aarde toezendt, is vry klein, in ver- 
gelyking van de eigen warmte van den bol; en deze warmte, door de zon 
aan denzelven toegezonden, zoude op zigzelve niet genoeg zyn om de lee- 
vende Natuur in weezen te houden. 
Vierde Factum. 
De ftoffen, daar de aardbol uit beftaat, zyn in het algemeen van den 
aart van glas , en kunnen allen tot glas gebragt worden. 
V Y F D E Factum. 
Men vindt op de geheele oppervlakte der aarde, en zelfs op de bergen 
tot 1500 en 2000 toifes (•) hoogte, eene oneindige hoeveelheid fchelpen’ 
en andere voortbrengzelen der zee. ^ ’ 
Laat ons nu eerfl; onderzoeken , of ’er in deze faStay welken ik wil be- 
zigen, niets voorkome, dat men billyker wyze kan betwiften: laat ons 
zien of zy allen wél beweezen zjn, of ten minften wél beweezen kunnen 
worden, waarna wy zullen overgaan tot de gevolgen, welkenmen daaruit 
kan afleiden. 
Het eerftc van de meerdere hoogte der aarde , aan den ASqua- 
tor , en van haare platting aan de Poolen , is wiskiinllig beweezen en 
natuurkundig beveiligd door de befchoiiwing van de zwaarte en de proef- 
neemingen van het llinger - uurwerk. De aardbol heeft juill de gedaante 
welke een vloeiende bol zoude neemen , die met dezelfde fndheid , welke 
de aardbol heeft, om haar eigen middelpunt draaide. Dus is het eerfle 
gevolg, dat uit dit onbetwiflbaar voortvloeit, dat de Hof, waaruit 
onze aarde beftaat, in een Haat van vloeibaarheid was, op het oogenbiik 
als zy haare gedaante heeft aangenomen , en dat oogenbiik is dat, waarin 
zy begonnen lieeft om.haar zelve te draaijen ; want byaldien de aarde niet 
vloeibaar was geweefl, en dezelfde llevigte of hardheid hadt gehad, als 
welke zy tegenwoordig heeft, is het blykbaar, dat deze ftolFe zo vaft en 
hard, niet zoude hebben kunnen gehoorzaamen aan de wet van de middel- 
punt- fchuwende kragc, en dat zy bygevolg, in weêrwil van de Ihelheid 
haarer draaijende beweeging, in plaats van een knolrond te zyn, gehoogd 
onder den iEquator, en geplat aan de Poolen, integendeel een voJkomene 
Ipheer zoude zyn, en nooit eene andere gedaante dan die van een volmaakt 
Wy belioüden bet woord toffes, voor dat van roeden t 
? voetm hollandfcfa, . 
men weet dat deze maat 6 
