DE TYDVAKKEN DER NATUUR. 5 
ronden bal hebben kunnen aanneemen , uit kragt van de ondèrlingÊ aan* 
trekking van alle de deden der ftoffe, daar zy uit beflaat. 
Schoon nu in ’c algemeen alle vloeibaarheid de warmte tot oorzaak 
heeft, dcR’yl het water zelf zonder de warmte niet dan eene vafte zelfftan* 
digheid formeeren zoude, hebben wy evenwel twee verfchillende wvzen 
om de mogelykheid van dezen eerüen ftaat van vloeibaarheid in den 4rd- 
lol to begrypon, omdat do Natoor in don ootflon „„S 
fchynt te hebben om dezelve uit te werken. Het eerfte if de ontbindins 
of zelfs de verweeking en verdunning der aardfche RoflFen in het water; 
en het tweede haare fmelting door het vuur: maar het is bekend , dat het 
grootfte gedeelte der vafte ftoffen, daar de aardbol uit beftaat, niet ont- 
bindbaar zyn in’t water, en tevens ziet elk, dat de hoeveelheid van water 
zo klem IS, in vergelyldng van die der drooge ftoffen, dat het niet moge- 
fyk IS dat het eerfte de laatfte zou doorweekt, verdund, en tot eene fyne 
vloeibaare pap gemaakt hebben: dewyl dus deze ftaat van vloeibaarheid, 
waarin de geheele maua der aarde zich bevonden heeft, niet heeft kunnen 
uitgewerkt worden, noch door de ontbinding, noch door de verdunning 
.en vermenging met het water, volgt van zelf, dat deze vloeibaarheid eenl 
Imeltmg geweeft is , door het vuur veroorzaakt. 
Dit wettig gevolg, reeds zeer aanneemelyk in zigzelven, krygt een nieu- 
wen trap van de grootfte waarfchynlykheid door het tweede fa^um 
en wordt eene volkomene zekerheid door het derde. De iniSre 
warmte van onzen bol, die nog werkelyk beftaat, en die veel grToÏÏf 
dan die welken ons van de zon aankomt, toont ons, dat dit oud vLr 
t welk de bol ondergaan heeft, nog op verre na niet verfpild, en dat d4 
oppervlakte der aarde meer bekoeld is dan haar binnenfte. Ontwyfelbaare 
en herhaalde proefneemingen verzekeren ons , dat de geheele maffa van 
den bol een eigene, en van de zon geheel onafhangelyke warmte heeft; 
ztnSTS.*’'’''" van oLe%vintrmero„“ê 
^mers (a) , en men bemerkt dezelve op eene nog taftbaarer wvze, zodra 
mate SiSf t '« vermeerderen naar 
wörder ómdè Jf o! ’ a yan het geen gedaan fou moeten 
ipn van den bol ^r. graaden van deze inwendige tt'armte in de dien- 
ten v?in ^ op tc neemen en te bepaalen! Wy hebben in de bergen 
tot eenige honderd toifes diepte gegraaven om ’er de metaaïï u t tehadfn" 
wy hebben in de vlakten P^tten.van eenige honderd voeten^^^^ 
gedolven; dat zyn onze grootfte uithaalingen , of liever onze diepfte wroe 
tingen ; zy ontgingen naauwlyks den bovenften korft van den bol en 
echter is de inwendige warmte daar reeds merkbaarer dan aan de opper- 
W Dit is breeder voorgedraagen onder Bet artvkel é/t’s ÏÏ'Jmi’nr i • i- 
Mémoirci fitr la Temperaiure des Planctes ’ m kct arty* 
CO hier achier de nadcie ophelderingen en bewyzea in de Njoten, 
^ 3 ' 
