de natuürlyke historie 
H 
van deden naar haaren iEquator, alwaar deze midddpunt-fchuwende kragt 
de grootfte is , gefchied , welke deden , door deze kragt afgefcheiden en 
voortgedreeven , vergezellende maffas hebben geformeerd, en fatdliten 
of wagters zyn geworden, die hebben moeten rondloopen, en die inder- 
daad alleen rondloopen in het vlak van den iEquator der planeet, waarvan 
zy door deze oorzaak zyn afgefcheiden; de fatdliten der planeeten hebben 
zig derhalven geformeerd ten korte van de ftoffe haarer hoofdplaneet, 
gelyk de planeeten zelven, zig geformeerd hebben ten korten van de 
maua der zon. Dus is de tyd van de formatie der fatdliten dezelfde 
als die van het begin der omwentelmg van de planeeten , het is liet 
ooeenbUk, waarin de ftof, daar zy uit bertaan , zig verzamelde, en 
nog niets anders formeerde dan vloeiende bollen; in dezen ftaat kon de 
getaolten ftoffe daarvan ligtlyk afgefcheiden en voortgeworpen worden , 
want zodra de oppervlakte dezer bollen begonnen liadt door de bekouding 
wat ftevigte te krygen en ftyf te tvorden , kon de ftoffe, fchoon door de- 
zelfde middelpunt -fchuwen de kragt bezield, omdat zy door die van za- 
menhang wederhouden wierdt , niet meer afgefcheiden , of door die zelfde 
beweeging van omwenteling buiten de planeet geworpen worden. 
Dewyl wy in de Natuur geene oorzaak van warmte, geen vuur, dan dat 
der zonne kennen , waardoor de ftof der aarde kan gefmolten , of in een ftaat 
van fraelting gehouden zyn_, fchynt het my toe, darmen, niet willende 
toeftaan , dat de planeeten uit de zon zyn voortgekoinen , ten minften ver- 
pligt zou zyn te onderftellen, dat zy aan de hitte van dat geftarnce digt 
genoeg zyn blootgefteld geweeft om te kunnen fraeken. Maar deze onder- 
ftelling zou nog niet voldoen om het uitwerkzel te verklaaren, en zou zelfs 
ffchGCl vcrvslltn door eenc noodztiakGlyke oniftcindiglieidj nssmlyk dut cr 
tyd noodig is om het vuur, hoe geweldig het ook weezen moge, de vafte 
ftof, die voor het zelve wordt blootgefteld , te doen doordringen , en 
een zeer lange tyd om die ftoffen te fmelten. Men heeft uit de proefnee- 
mingen {b) die voorgegaan zyn, gezien, dat, om een lichaam tot den 
trap van fmelting heet te maaken, ten minften het vyftiende gedeelte van 
den tyd noodig is, welke vereifcht wordt om het te bekoelen, en dat, uit 
hoofde van de groote omtrekken der aarde , en der andere planeeten , het 
volftrekt noodig is te ftellen, dat zy, gedimrende versheiden eeuwen vlak 
bv de zon hebben ftand gehouden, om den, trap van hitte, tot haare fmel- 
tmg noodig , te ontvangen ; nu is het zonder voorbeeld in het Heelal , 
dat eenig lichaam, eenige planeet, eenige komeet, by de zon blyve ftand 
houden, zelfs voor één oogenblik; in tegendeel hoe meer de komeeten 
dezelve naderen , hoe fneller haare beweeging is ; de tyd van haar perihe- 
lium is ten uiterften kort, en het vuur van dit geftarnce, terwyl het de 
oppervlakte fchroeit, heeft den tyd niet om de maffa der komeeten, zelfs 
die digtft daaraan naderen, te doordringen. 
^ Dus 
(b") Zie de ifle en ada Memorie, over de warmte der lichaaraen. 
