DE TYDVAKKEN DER NATUUR. 
25 
Dus loopt alles te zamen om te toonen, dat het niet genoeg is geweeft, 
dat de aarde en de planeeten , even als zekere komeeten , in de nabuur- 
fchap der zonne zyn voorby getrokken , om te fmelten ; wy moeten derhal- 
vcn vermoeden , dat deze ftof der planeeten voormaals tot het lichaam 
der zonne zelve behoord hebbe , en daarvan , gelyk wy gezegd hebben , 
door een enkele en zelfde botzing is afgetrokken; want de komeeten, die 
de zon meeft naderen, vertoonen ons niet dan den eerften trap van de 
groote uitwerkzelen der hitte; zy fchynen voorgegaan te worden door 
een brandende damp , wanneer zy tot de zon naderen , en van een gelyke 
damp, wanneer zy zig van dit geftarnte verwyderen; dus ftrekt een ge- 
deelte van de oppervlakkige ftoffe der komeet zig rondsom dezelve uit , en 
vertoont zig voor onze oogen in de gedaante van lichtende dampen , die 
zig bevinden in een Haat van uitzetting en vlugtigheid door het vuur der 
zonne veroorzaakt; maar de kern(ii), dat is te zeggen, het lichaam zelf 
van de komeet, fchyntniet diep doordrongen van het vuur, dewyl het niet 
lichtende is, gelyk evenwel ydere mafla van yzer , van glas, of andere vafte 
ftoffe , inwendig door dit element doordrongen zoude zyn ; by gevolg 
fchynt het noodzaakelyk , dat de ftof der aarde en der planeeten , die in een 
ftaat van fmelting is geweeft, tot het lichaam der zonne zelve behoord 
hebbe , en dat zy een gedeelte hebbe uitgemaakt der gefmolten ftoffen , die 
de mafla van dit vuur - geftarnce zamen ftellen. 
_ De planeeten hebben haare beweeging door eene enkele en zelfde bot- 
zmg gekreegen, dewyl zy alle in dezelfde rigting, en byna op hetzelfde 
vlak, rondloopen; de komeeten, m tegendeel, die, even als de planee- 
ten , rondom de zon loopen , maar m verfchiiiende rigtingen , en op ver- 
fchillende vlaliken, fchynen door verfchillende ftooten in beweeging te 
zyn gebragc. Men moet derhalven de beweeging der planeeten tot een 
enkel tydvak brengen , tervvyl die der komeeten op verfchillende tyden zou 
kunnen voortgebragt zyn. Dus kan niets ons wegens den oorfprong van 
de beweeging der komeeten opheldering geeven, maar wy kunnen over 
dien der planeeten redeneeren , omdat deze onder malkanderen gemeene 
betrekkingen hebben , die vry duidelyk aamvyzen , dat zy door een enkele 
en ^Ifde ftooting in beweeging zyn gebragt. Het ftaat derhalven vry in 
de iNatuur de oorzaak op te fpooren , die deze groote ftooting heeft kun- 
nen voortbrengen , terwyl wy niet veel redeneeringen kunnen formeeren , 
noch zells onderzoekingen doen, over de oorzaaken der beweeging- van 
Itooting 01 aandryving in de komeeten. 
Indien _ men aüeenlyk de vlugtige betrekkingen en ligte kenmerken, die 
eenige giflingen kunnen verfchaffen , by malkander verzamelde, zoude 
men zig kunnen verbeelden, om eemgzins, fchoon onvoimaaktlyk, aan 
de nieuwsgierigheid van den geeft te voldoen, dat de komeeten van ons 
zonneftelzel geformeerd zyn door het barften van eene vafte ftar , of van 
Zie hier achter, de Nooten. 
Deel 
D 
