28 
de natuurlyke historie 
meefte. om niet te zeggen allen, haaren omloop in minder dan zes honderd 
wf-en-zeftig iaaren volbrengen. Laat ons dan de twee komeeten neemen, 
waarvan de omwentelingen ons volmaakt bekend zyn, teweeten, de ko- 
meet van 1680, waarvan het tydperk is van omtrent vyf honderd vyf-en- 
zeventig iaaren , en die van 17 59, waarvan het tydperk is van zes-en- 
zeventig iaaren. Men mag gelooven , zo lang wy geene naauwkeuriger 
kundisLden krygen, dat de middelterm van drie honderd zes-en-twintig 
iaaren tuflchen deze twee tydperken van omloop genomen zynde, zo veele 
waarvan het tydperk boven de drie honderd zes-en- 
jaaren 
komeeten beftaan, j;‘^.“y^nvan e'eh korter tydperk;. dus zoude, alle de 
lnmilfen''?ot dril honderd zes-en-twintig jaareii gebragt zynde, yder ko- 
meet zig twee maaien vertoond hebben in zes honderd twee-en-vyftig 
^ren en men zoude by gevolg ten naaftenby honderd vyftien komeeten 
hebben, voor twee honderd agttien verfchymngen in zes honderd vyf-en- 
mï^nu in aanmerking neemt dat ’er waarfchynlyk meer komeeten 
Tvn buiten het bereik van ons gezigt , of die het oog der waarneemeren 
zvn ontfnapt, dan ’er zyn opgemerkc, zal dit getal miflchip tot het drie 
voudig groeijen, zodat men redelyker wyze mag denken dat er in het zon- 
nXr^ier of wf honderd komeeten beftaan. En zo het met de komeeten 
L dezelfde wvze gelegen zy als met de planeeten; zo de grootften verft van 
dï zonne verwyderd zyn , zo de kleinften de eemgfte zyn, die daar digt 
genoeg by naderen om door ons bemerkt te worden, welk oneindig volu- 
men van ftof, welke verbazende laft op het lichaam van dit geftarntet 
welke drukking, dat is te zeggen, welke wryving, m ^le de deelen haarer 
3a, Ïn bÏ gevolg welke hitte , en welk vuur, door deze wryving voort- 
^^W?nt' in onze onderftelling was de zon reeds eene mafla van gefmolten 
ftoffeit zelfs vóór de voortwerping der planeeten; by gevolg hadt dit 
vuur toen geene andere oorzaak dan de drukking van dit groot getal komee- 
die te vooren reeds om dit gemeen brandpunt wentelden , en die daar 
^ / heden omwentelen. Zo de oude mafla der zonne een zes honderd 
^^rifrfte (e) gedeelte verminderd is geworden, door de voortwerping van 
ftof der planeeten by derzelver formatie , is de geheele hoeveelheid 
oorzaak van het zonnevuur, dat is te zeggen van de geheele drukking, 
ÏSmSerd in de evenredigheid van de geheele drukking der planeeten, 
verSniad met de eerfte drukking van alle de komeeten ; met uitzondering 
die welke het uitwerkzel der voortwerking heeft voortgebragt , en 
de ftof zig vermengd heeft met die der planeeten om uj(- je 
dcwelke by gevolg, na dit verlies , niet dan te heiderer , te 
w^rkzaaSer ,’ en te gefchikter glworden is om haare wereld te verlichten, 
te verwarmen, en vrugtbaar te maaken. 
CO Zie het nrtyTcel vait * formatie der flaneeten, Ifte Deek 
