de NA'l'UURLYKE HISTORIE 
ktinnen meeten ; maar ik ben verzekerd , dat die zelfde denkbeelden een- 
voudig, natuurlyk, en zelfs groot, zullen voorkomen aan het klein getal 
van die geenen, die door waarneemingen en agtervolgde opmerkingen de 
wetten van ’t Heelal hebben leeren kennen, en die de zaaken naar hunne 
kennis beoordeelende , dezelve zonder vooroordeel zien zo als zy zyii , of 
zo als zy zouden kunnen zyn , want die twee gezigtpunten zyn ten naaften- 
by dezelfde , en hy , die een uurwerk voor de eerde reis befciiouwende , 
zeggen mogt , dat het beginzel van alle deszelfs beweegingen eene veer 
ware, fchoon het een gewigr was, zou zig niet vergiffen dan voorliet 
Gemeen , en zoude in de oogen van een philofooph het werktuig ver- 
hebban.» 
Jk heb niet verzekerd, nog zelfs Helling beweerd, dat onze aarde en de 
planeeten noodzaaklyk en wezendlyk geformeerd zyn door den fdiok van 
eene komeet die uit de zon het zes jionderd yyfcigfts gedeelte haarer malTa 
heeft uitgeworpen ; maar het geen ik heb willen te kennen geeven , en het 
geen ik nog heden als een zeer waarfchyniyke onderftelling verdedig , is 
dat een komeet, die in haar perihelium de zon genoeg naderde om der- 
zelver oppervlakte affefchaaven , en uittevooren , zodanige uicwcrkzels 
zoude kunnen voortbrengen, en dat het niet onmogelyk is, dat ’er zig 
t’eenigen dage op die wyze nieuwe planeeten formeerde, die alle te zamen 
gslyk onze planeeten , _ en byna op het zelfde vlak , rondsom de zon zouden 
loopen ; planeeten die ook om zigzelven zouden wentelen, en waarvan 
de doffe, toen zy uit de zon kwamen, in een daat van finelting zynde, aan 
de middelpunt -fchuwende kragt zou gehoorzaamen , en dus hooger aan 
den jiquator, en laager aan de Poolen worden ; planeeten, die eveneens 
een grooter of kleiner getal wagters zouden kunnen hebben rondom haar 
dr-iaijende, in het vlak van haarer ^quators, en waarvan de beweeg! n- 
een gely^^ zouden zyn aan die der wagters van onze planeeten , zo dat alle 
de verfcbynzels van deze mogelyke en den'^beeldige planeeten (ik zeg niet 
dezelfde) maar in dezelfde orde en in gely’^ke betrekkingen, zouden zyn 
met die der verfchynzelen van de werkelyk bedaande planeeten. En voor 
bewys verzoek ik alleen dat men in aanmerking neeme , of de beweeging 
van^alle de planeeten in dezelfde rigting, en byna in het zelfde vlak, niet 
een gemeenen aandrang onderdellc? ik vraag of ’er in ’t Heelal eenige 
iichaamen , behalven de komeeten zyn , die deze beweeging van aandry- 
ving hebben kunnen mededeelen? ik vraag of het niet waarfchynlyk is, 
dat ’er van tyd tot tyd komeeten in de zon vallen, dewyl die van KJgo 
haare oppervlakte, om zo te fpreeken gefchooren heeft, en of by gevolg 
zulk een komeet, die oppervlakte van de zon afvoorende, haare beweeging 
van aandryving niet zoude mededeelen aan een zekere hoeveelheid dof 
welke zy van het lichaam der zon zoude affeheiden ep buiten werpen ? ik 
vraag of in dien droom der voortgeworpen doffe zig door de onderlinge 
aantrekking der deelen geene bollen zouden formeeren? of die bollen zig 
niet op verfchillende afdanden zouden bevinden , naar de verfchillende 
digtheid der doffe? en of de ligede door dezelfde aandryving niet verder 
