PENATÜÜRLYKE HISTORIE 
3Ö 
van algemeene gloeijing en bekoeling der planeeten , de twee uiterflen , 
dat is te zeggen, jupiter als het grootfte en de maan als het kleinfte van 
alle de planeet - lichaamen i vindt men, dat het eerfte , dat nog den tyd 
niet gehad heeft om te belcouden , en eene volkomene ftevigte te krygen , 
ons aan zyne oppervlakte de uitwerkpls vertoont van de inwendige bewee- 
ging, die, door het vuur, daar in nog wordt onderhouden, terwyl de 
maan, die door haare kleinheid in weinige eeuwen heeft moeten bekoelen, 
ons niet dan eene volmaakte ftilte vertoont, dat is te zeggen, eene opper- 
vlakte, die fteeds dezelfde is, en waarop men noch beweeging noch ver- 
andering bemerkt. Deze twee faCtas , by de ftarrekundigen bcKemj , voe- 
gen zig by de andere overeenkomften , welken ik over dit onderwerp heb 
bygebragt, en zetten een meerderen trap van waarfchynlykheid aan myne 
onderftelling by. 
Uit de yergelyking welke wy gemaakt hebben van de hitte der planee- 
ten met die der aarde, heeft men gezien dat de tyd van gloeijing voor 
den aarbol geduurd heeft twee duizend negen honderd zes- en -dertig jaa- 
ren; dat die haarer_ warmte of hitte, tot aan het punt van haar niet te 
kunnen aanraaken, is geweeft van vier -en -dertig duizend tweehonderd 
zeventig jaaren , het welk in het geheel zeven -en -dertig duizend twee 
honderd en zes jaaren maakt, en dat dit het eerfte oogenblik is, der moge- 
lyke geboorte van de leevende Natuur. Tot dien tyd toe waren de ele- 
menten van de lugt en het water nog verward , en konden zig niet affchei» 
den noch rufteii op de brandende oppervlakte der aarde , die dezelve in 
dampen verlpreidde; maar, zo dra deze hitte bekoeld was , volgde eene 
gunftige en vrugtbaare warmte trapsgewy ze op, aan het vernielend vuur , 
dat zig tegen alle voortbrenging aankantte, en zelfs tegen het veftigen 
der elementen verzettede: het element van het vuur hadt zig in dien eer- 
ften tyd van de drie andere elementen , om zo te fpreeken , meefter ge- 
maakt; geen derzelven beftondt afzonderlyk ; de aarde, de lucht, en het 
water, door het vuur als gekneed en te zamen verward, booden, in plaats 
van hunne onderfcheiden gedaante, niet aan dan eene brandende malTa, 
omringd van vlammende dampen; het is dan niet dan na zeven- en -derti® 
duizend jaaren , dat de iieden van de aarde de bedryven van hunne wereld 
moeten dagtekenen, en de/aéïas der bewerktuigde Natuur berekenen. 
Men moet tot dit eerfte tydperk brengen het geen ik van den ftaat des 
hemels gefchreeven heb in myne memories over de warmte der planeeten. 
Allen waren zy in den beginne fchitterende en lichtende; elk formeerde 
eene kleine zon (^) welker warmte en licht allengs verminderd en verfpreid 
zyn , in de evenredigheid der tyden , welke ik hiervoor heb aangevveezen 
naar myne proefneemingen op de bekoeling der lichaamen in het algemeen , 
W Jupiter, terwyl hy digtfl by de aarde is, vertoont z’g onder een boek van 50 of 
60 fekonden. Hy formeerde derhalven eene zon, welker middellyn Hechts een - en- dertig 
maal kleiner was dan die van onze zon. ® 
