DE NATUURLYKE HISTORIE' 
38 
ftellingen der Natuur; zig een begrip te maaken over het getal der eeu- 
wen , die noodig zyn geweeft om alle de fchelpdieren voort te brengen , 
waarvan de aarde vervuld is; vervolgens van het nog grooter getal van 
eeuwen , die verloopen zsn voor de vervoering en de nederligging dezer 
fchelpen en derzelver affchaafzelen; eindelyk van het getal der andere 
volgende eeuwen , die noodig zyn geweelT: voor de fteenwording en ver- 
drooging van deze llroffen ; en dan zal men bemerken , dat deze zeer groote 
duurzaamheid van vyf- en -zeventig duizend jaaren, welke ik berekend 
heb, van de formatie der aarde ^ tot haarcn tegenwoordigen ftaat, nog 
niet uitseftrekt genoeg is, voor alle de groote werken der Natuur, waarvan 
de zamenftelling ons toont , dat zy niet hebben kunnen gemaakt worden 
dan door eene langzaame opvolging van geregelde en ftandvaflige bewee- 
gingen. 
Om dit duidelyker te maaken, zo Iaat ons een voorbeeld geeven,Iaat 
ons zoeken hoe veel tyd ’er noodig zy geweeft voor de zamenftelling van 
een klei -heuvel van duizend toifes hoogte. De opvolgende bezinkzels der 
wateren hebben alle de beddingen geformeerd , waaruit de heuvel beftaat 
van de bafis af tot aan zynen kruin. Nu kunnen wy het opvolgend en 
dagelyks bezinken der wateren beoordeelen uit de blaaden der leijen ; zy 
zyn zo dun, dat men een douzyn kan tellen in de dikte van een lyn; 
laat ons dan onderftellen dat yder gety een bezinkzel van een twaalfde van 
een lyn dikte nederlegge, dat is te zeggen, van een zesde van een lyn 
yder dag ; dus zal het bezinkzel in zes dagen een lyn vermeerderen ; zes 
lynen in zes - en - dertig dagen, en by gevolg omtrent vyf duim in een 
jaar, het welk meer dan veertien duizend jaaren geeft voor den tyd, die 
noodig is geweeft tot de zamenftelling van een klei - heuvel van duizend 
toifes hoogte; die tyd zal zelfs al te kort fchynen, zo men denzelven ver- 
gelykt met het geen onder onze oogen op fommigeftranden omgaat, al- 
waar de zee flib en klei nederlegt gelyk op de kuften van Normandiën (13) ; 
want het bezinkzel vermeerdert niet dan ongevoelig , en veel minder dan 
vyf duim in ’t jaar. En zo deze klei- heuvel met kalkaartige rotzen wordt 
gekroond , moet dan de tyd , welken ik tot veerden duizend jaaren breng, 
niet vermeerderd worden met dien, welke noodig is g^eeft voor het 
overbrengen der fchelpen, waarmede de heuvel bedekt is? en deze zo 
lange duuring heeft die nog niet gevolgd moeten worden van den tyd tot 
de verfteening en verdrooging dezer bezinkzelen noodig? en nog van een 
even langen tyd om aan den heuvel de uitfpringende en infpringende hoe- 
ken te geeven ? Jk heb gemeend nu reeds in dit verflag te moeten tree- 
den, om te doen zien , dat ik, wel verre van de grenzen der duurzaamheid 
te verre uit te ftrekken, dezelven daarentegen heb zameHgetrokken,zoveel 
my mogelyk was, zonder de gebeurteniflen , in de jaarboeken der Natuur 
bewaard, op de blykbaarfte wyze tegen tefpreeken. 
(13) Zie de Nooten, hier achter. 
