DE NATUURLYKE HISTORIE 
4a 
middelylc na dat haare oppervlakte ftevig geworden was, en eer de groote 
hitte aan het water vergunde daar op te blyven, of zelfs uit den dampkring 
te vallen. De vlakten der bergen, zo wel als het binnenfte van den bol, 
beftonden eveneens en eeniglyk uit ftoffen door het vuur gefmoken , allen 
in glas verkeerd, allen van dezelfde natuur. Dat men zig voor een 
oogenblik vertegenwoordige de nu beftaande oppervlakte van den bol, 
ontbloot van alle zyne zeen , van alle zyne kalkaartige heuvels , zo wel als 
van alle zyne horizoncaale laagen van Reen, kryt, tuffleen, groeibaare 
aarde, klei, in één woord, van alle de vioeibaare of vafte ftoffen, die door 
de wateren geformeerd of nedergelegd zyn geworden j iioedanig. zoude deze 
oppervlakte zyn , na het wegneemen van alle deze oneindige ftoffen? Daar 
zou niet overblyven dan het geraamte van de aarde , dat is te zeggen , de 
glasaartige rots, die haare inwendige maffa ui tmaakt ; daar zouden overbly- 
ven de neergaande klooven in den tyd der vaftwording voortgebragt, door 
de bekouding vermeerderd^ en verbreed ; d^r zouden overblyven de vafte 
metaalen en mineraalen, die, door de werking van het vuur van de glas- 
aartige rots afgefcheiden , door fmeking of opdryving de neergaande kloo- 
ven dier verlengingen van de binnen -rots van den bol gevuld hebben •. 
en eindelyk zouden ’er overblyven de gaten , de holen , en bogtigheden- 
van die rots, die ^er de bafis van is, en die tot fteun verftrekt voor alle 
de aardfche ftoffen , door de wateren aangevoerd. 
En dewyl deze klooven, door de bekouding veroorzaakt, het vlak der 
bergen niet flegts van boven naar beneden , maar ook van vooren naar 
achteren, of van den eenen kant naar den anderen fnyden , en in ydereir 
berg de algemeene richting zyner eerfte gedaante gevolgd hebben, zo is. 
hier uit gelproten, dat demynen, inzonderheid die der dierbaare metaa- 
len, met het kompas gezogt moeten worden, door fteeds de richting te 
volgen, welke de ontdekking der eerfte ader aanwyft; wantin yderen 
berg zyn de neêrgaande klooven , die door denzeJven loopen, tennaaftenby 
cvenwydig ^ men moet hieruit evenwel niet beftuiten , zo als eenige' 
mineraal -kundigen gedaan hebben, dat men de metaalen altyd in dezelfde 
richting moet zoeken ; by voorbeeld, op de lyn van elf uuren, of op die 
van middag; want dikwyls wordt een myn van middag of van elf uuren- 
gefneeden door een ader van agt of negen uuren, enz- , die takken onder 
verfthillende richtingen uitfpreidt ; en daarenboven ziet men, dat, vol- 
gens de verfchillende gedaante van yderen berg, de neêrgaande klooven 
denzelven in der waarheid wel evenwydig^ onder malkanderen doorloopen , 
maar dat haare richting, fchoon gemeen in dezelfde plaats, niets gemeens 
heeft met de richting der neêrgaande kloven van een anderen berg, ten 
zy deze tweede berg evenwydig zy met den eerften. 
De metaalen , en de meeuen der metaalaartige mineralen , zyn dan het 
■werk van het vuur, dewyl men dezelven niet vindt dan in de klooven der 
glasaartige rots , en men in deze oorfpronglyke mynen noch fchelpen noch 
cenig ander voortbrengzel der zee met dezelven vermengd vindt. De my- 
nen vart den tweeden rang ,, die daarentegen , in kleine hoeveellieid , in de 
