de natuurlyke historie ' 
^vater onderftellen , het welk fchynt te bewyzen , dat zy niet in denzelfden 
tyd zyn voortgebragt. En wat het tin, het lood en de kwik belangt, 
daar zyn verfchillendheden in , die fchynen te kennen te geeven , dat zy in 
zeer verfchillende tyden voortgebragt zyn geworden.^ Het lood is het 
glasaartigfte van alle de metaalen, en het tin is het minft glasaartige; de 
kwik is het'vlugfte van allen, en echter verfchilt zy niet van het goud, 
dat het meeft vaft van allen is, dan door den trap vaa vuur, welken hunne 
opdryving vordert ; want het goud , zo als alle andere metaalen , kan even- 
eens vlug gemaakt worden door eene meer of minder groote hitte. Dus 
zvn alle de metaalen opyolglyk opgedreeven cn vlug geworden, geduu- 
rende de voortgangen der bekoeling. En dewyl Hechts een zeer ligte 
craad van warmte noodig is om de kwik vlugtig te raaaken , en een mid- 
delmaatige hitte genoeg is om het tin en het lood te fmelten , zo zyn deze 
twee metaalen vloeibaar gebleeven nog langen tyd na dat de vier eerften 
reeds ftyf geworden waren, en de kwik is nog vloeibaar, om dat de nog 
aanhoudende warmte der aarde meer dan genoegzaam is om haar in dien 
Raat te houden; zy zal niet vafl: worden dan wanneer de bol een vyfde 
meer bekoeld zal zyn clan hy tegenwoordig is, dewyl men 197 graaden 
koude, beneden de werkelyke geraaatigdheid der aarde noodig heeft, om 
dit vloeibaare metaal te doen vaft worden , het geen ten naaflenby het vyf- 
de gedeelte uitmaakt van 1000 graaden onder het vriespunt. 
Het lood, het tin, en de kwik, zyn dan door hunne vloeibaarheid 
allengs geloopen naar de laagfte deelen van de rots des bols, enzyzyn, 
even als alle de andere metaalen, opgedreeven in de klooven der hooge 
bergen. De yzeragtige ftoffen , die eene zeer geweldige hitte konden ver- 
draagen zonder genoeg te fmelten om te vloeijen, hebben in de landen 
van het’ Noorden zulke aanmerklyke metaal - hoopen geformeerd, dat daar 
eeheele bergen van yzer (17), dat is te zeggen , van een glasaartlgen 
ïzeragtigen Iteen, die dikwils zeventig ponden yzer per gmntaal levert, 
gevonden worden ; dezen zyn de ooripronglyke yzer - mynen ; zy beflaan 
zeer groote ruimten in de llreeken van ons Noorden , en dewyl haare zelf- 
llandigheid niet is dan yzer, door de werking des vuurs voortgebragt, zyn 
deze mynen vatbaar gebleeven voor de magnedfehe aantrekking, gelylc 
alle de yzeragtige ftoffen zyn , die het vuur ondergaan hebben. 
De zeilfteen is van diezelfde natuur; het is niet dan een yzeragtige 
Reen , waarvan groote maffas , en zelfs bergen , in fommige Rreeken , en 
byzonderlyk in die van ons Noorden, gevonden worden (18); het is om 
deze reden , dat de kompasnaald zig altyd naar die Rreeken richt , alwaar 
alle de yzerraynen magnetisch zyn. De magneetkragt is een RandvaRig 
uitwerkzel van eene beRendige eleftriciteit , voortgebragt door de inwen- 
dige warmte , en door de omwenteling van den bol ; maar zo zy eeniglyk 
Van deze algemeene oorzaak afhing, zou de kompas -naald altyd, en 
overal rechtRreeks op de Pool wyzen; maar nu>ewyzen de verfchillea- 
(17) Zie de Nooten hier achter. 
^18) Zie ibidem. 
