DE NATUURLYKE HISTORIE 
48 
fle kruinen dezer eerfte bergen miflchien nooit door de wateren over- 
Ibroomd zyn, of ten minften flechts een kleinen tyd onder dezelven kun- 
nen geftaan hebben , om dat men daar geene overblyfzels van zee - voort- 
brengzelen op vindt, dewyl zy ook niet dan uit glasaartige ftoffen beftaan , 
kan men niet twyfelen of zy hunnen oorfprong aan het vuur verfchuldigd 
zyn , en of deze verhevenheden , gelyk ook de binnenrots van den bol , 
niet te zaraen één doorgaand lichaam maaken van dezelfde natuur , dat is 
te zeggen, van glasaartige floffen, welker formatie vroeger is dan die van 
alle andere ftoffen. 
Den bol door den Equator fnydende, en de twee halfronden vergelyken- 
de ziet men , dat het halfrond van onze vafte landen , naar evenredigheid 
veel meer lands bevat dan het andere 5 want Afia alleen is veel grooter dan 
de deelen van Amerika, van Afrika, van Nieuw -Holland, en van al het 
land dat men daar verder ontdekt heeft. Daar waren dus minder verhe- 
venheden en ruwheden op het Zuidelyk halfrond dan op het Noordelyk, 
zelfs in den tyd, toen de aarde haare ftevigte kreeg; en, zo men voor 
een oogenblik dezen algemeenen ftaac der landen en der zeen befchouwt, 
zal men bemerken , dat alle de groote vafte landen zig vernaauwen naar den 
kant van het Zuiden, en dat, in tegendeel, alle de zeen naar dien zelfden 
kant breeder worden; de fmalle punt van Zuidelyk Amerika, die van Ka-, 
lifornie , die van Groenland, de punt van Afrika, die der twee fchier- 
eilanden van Indiën, en eindelyk die van Nieuw- Holland, bewyzen dui- 
delyk die vernaauwing der landen en die verbreeding der zeen naar de 
Zuidelyke landen : dit fchynt aantewyzen, dat de oppervlakte van den 
bol oorfpronglyk dieper valeijen heeft gehad in het Zuidelyk halfrond, en 
meer verhevenheden in het Noorder halfrond ; wy zullen ftraks eenige 
gevolgen uit deze fchikking der vafte landen en der zeèn afleiden. 
De aarde was dan, vóór dat zy de wateren ontvangen hadt, onrcgel- 
maatig bezet met hoogtens en dieptens, en met oneffenheden gelyk aan 
die, welken wy zien op een blok metaal , of gefmolten glas; zy hadt zelfs 
inwendige holligheden , waarvan de oorfprong, even als die der uitwen- 
dige oneffenheden niet moet worden toegefchreeven dan aan de uitwerk- 
zelen der hardwording. _ De grootfte verhevenheden , dieptens , uitwen- 
dige en inwendige holligheden , hebben zig toen reeds bevonden , en be- 
vinden zig nog, onder den ^Equator, tuffehen de twee keerkringen; om 
dat deze gordel van de oppervlakte van den bo! , de laatfte is die vaft is 
geworden, en omdat de beweeging van omwenteling, die in dezen gordel 
de fnelfte is, daar de grootfte uitwerkzels raoeft voortbrengen ; de gefxnol- 
ten ftof zig daar meer hebbende opgeheeven dan overal elders , en laater 
koud geworden zynde, heeft daar meer oneffenheden moeten formeeren 
dan in alle de andere deelen van den bol , alwaar de beweeging van om- 
wenteling langzaamer , en de bekouding fpoediger was : dus vindt men 
dan ook onder dezen gordel de hoogfte bergen, de meeft doorfneden zeè'n, 
met een oneindig getal eilanden bezaaid, op welker gezicht men niet kan 
iwy- 
