DE TYDVAKKEN DER NATUUR. 
57 
zelen mede, en het alles als bezinkzels nederleggende , formeerde het de 
laagen klei , waarin wy heden deze gedenkftukken vinden , die de oudfte 
zyn der bewerktuigde Natuur , en waarvan de modellen niet meer beflaan; 
niet dat ’er in de kleijen ook geene fchelpen zyn , waarvan de ooiTprone 
minder oud is, en zelts eenige foorten welken men met die onzer zeen 
en nog beter met die der Zuidelyke zeen , kan vcrgelyken ; maar dit bevat 
geene de minfle zwaangneid tegen onze verklaaring , want het water h'^'eft 
niet opgehouden m klei te veranderen alle de fchilfers van glas , en alle de 
glasaarcige pnden, die zig vóór zyne werking vertoond hebben; het heeft 
dus de kleijen in grooce hoeveelheid geformeerd , zodra het zig van de op- 
pervlakte der aarde heeft meefter gemaakt; het heeft voortgegaan, en 
gaat nog voort, dezelfde uitwerkzels voorttehrengen ; want de zee ver- 
voert nog tegenwoordig deze flibbenmet de aflegzelen der fchelp - vilTchen 
die thans leeyen , gelyk zy voorraaals die zelfde flibben met de aflegzelen 
der fchclp - viffchen die toen beftonden, heeft vervoerd. 
fchiften, der leijen, der fteenkoolen, en der bitumi- 
neiife ftoffen , moet tennaaftenby tot denzelfden tyd gebragt worden : deze 
Itoffcn wordeti gemeenlyk in de kleijen gevonden, op vry groote diepten; 
zy lehynen zelfs de plaatslyke veftiging der laatfle laagen klei te hebben 
voorgegaan; want onder honderd dertig voeten klei, waarvan de laagen 
belemniten, ammons - hoornen , en andere afvallen der oudfle fchelnen 
Ik fteenkoohge en brandbaare ftoffen gevonden; en men 
weet, dat de meefte kool-mynen meerder of i-’ j 
beddingen van klei- gronden ; ik denk zelfs te kunnen zeggjf dThe°iJ 
deze landen is,_ dat men de aderen moet zoeken van de kooi-m ’ 
van de formatie wat ouder is dan die der buitenfte laagen vrn”de'klei" 
aarden, die daarop liggen. Het geen dit bewyft, is, dat de aders van 
deze fteenkoolen bykans akyd hellen, terwyl die der kleijen, gelyk alle 
andere buitenfte laagen van den bol gewoonlyk horizontaal zyn. Die laatfte 
zyn dan geformeerd door het bezinkzel der wateren, dat zig waterpas op 
eene horizontaale bedding heeft nedergelegd , terwyl de anderen , dewyl zy 
T-7 ftroom op een fdiuinfchen grond fchynen nedergelegd te zyn. 
S.r gewaffen, met meerder of 
oorfprong verfchuldigd aan de eer- 
fte planten welken de aarde geformeerd heeft. Alle de deden van den 
bol, diL boven de wateren verheven waren, bragcen reeds in de vroegfte 
tyden eene onmndige menigte planten en boomen van allerleije foorten 
voort, dewelken , wehiaaft door ouderdom nedervallende, door de wateren 
wierden medegevoerd, en op een oneindig getal plaatfen nederlegzels van 
groeiende ftoflen formeerden, en dewyl deze bitumens, en de andere 
aardachtige oliën, van groeiende en dierlyke zeifftandighed-n fchynen 
voorttekomen , en ten zelfden tyde het zuur van de ontbinding van het 
glasaartig zand, door het vuur, de lucht en het water, voortkomt; dewyl 
t'indelyk het zuur een ingrediënt in de zamenftelling der bitumens is 
fchynt het dat toen reeds de wateren met deze bitumens zyn vermenpd up! 
^l^ilDed. H vwiuieugage. 
