DE TYDVAKKEN der NATUUR. 
ÏOÏ 
mnntijren: hv heeft het middel gevonden om aan de ongemakken derkh- 
maatM weêrftand te bieden j hy heeft de warmte gefchapen toen de koude 
hem verdelgde; de ontdekking en de gebruiken van het element des vuurs, 
aan Tvn vernuft alleen verfchuldigd, hebben hem magtiger en fterker ge- 
maakt dan eenige der dieren , en hebben hem in ftaat gefield , om de droe- 
vige uitwerkzelen der bekouding te braveeren: andere konflen, dat is te 
^ ° andere trekken van zyn vernuft, hebben hem kleederen en wape- 
nen verfchaft, en welhaafl heeft hy zig den meeller van het gebied der 
aarde bevonden ; die zelfde konflen hebben hem de middelen verfchaft om 
haare geheele oppervlakte doorteloopen , en zig overal neêrteflaanj om- 
dat met wat meerder of minder voorzorgen alle klimaaten voor hem , om zo 
te fpreeken, dezelfde geworden zyn: het is dan niet te verwonderen 
dat fchoon ’er niet één der dieren van het Zuiden van onze Oude w ereld 
in de Nieuwe Wereld beflaat, de menfeh alleen , dat is te zeggen, zyne 
foorc zig in dit op zigzelven alleen gelaaten land van Zuid-Amerika , dat 
geen ’deel aan de eerfle formaties der dieren fchynt gehad te hebben , even 
als in alle de koude of heete deelen van de oppervlakte der aarde bevindt ; 
•want hoe verre , en in welke oorden men ook, federt dat de zeevaart tot 
den tegenwoordigen trap van volmaaktheid gebragt is , is doorgedrongen , 
de menfeh heeft overal menfehen gevonden; de minfl begunfligde landen, 
de eenzaamfte eilanden, de verft afgelegene ftreeken , zyn bykans alle be- 
volkt gevonden, en men kan niet zeggen, dar die menfehen, gelyk die 
der Maryanes-eilanden , of die van Otahici en der andere kleine eilanden , 
in ’t midden der zeè'n , op zo groote afftanden van alle bewoonde landen 
vevonden, geene menfehen van onze foort zyn , dewyl zy mee ons kunnen 
vonrtteelen en dewyl het klein verfchil dat men m hunne natuur opmerkt, 
ftechts eene ligte verfcheidenheid is, door den invloed van het klimaat en 
van het voedzel veroorzaakt. _ r u j’ •«. i 
Zo men evenwel in aanmerking neemt, dat de menfeh, diezighgtlyk 
tegen de koude kan befchutten , integendeel geen midde heeft om zig te- 
gen de al te groote hitte te befchermen , en dat hy zelfs veel lydt in die 
landen, welken de dieren van het Zuiden by voorkeur beminnen, zal men 
eene reden te meer hebben om te denken , dat de fchepping van den menfeh 
kater is dan die dezer groote dieren. Het Opperwezen heeft den adem des 
leevens niet op hetzelfde oogenblik over de geheele oppervlakte der aarde 
verfpreid ; Hy heeft begonnen met eerft de zeen , en vervolgens de ver- 
hevenfte landen te bevruchten, en Hy heeft al den noodigen tyd aan de 
aarde willen geeven om vaftigheid te krygen, haare gedaante aantenee- 
te bekoelen, boven de wateren te komen, droog te worden, en 
^ voleens tot den noodigen ftaat van ruft te geraaken, waarin de menfeh 
Jen vernuftig getuige , een ftil bewonderaar konde zyn , van het groot 
fchouwtooneel der Natuur en van de wonderen der fchepping: dus hou- 
den wv ons, behalven het gezag der Heilige boeken, op redelyke gronden 
verzekerd dat de menfeh de laatfte gefchapen is, en dat hy het gebied 
ovT de aarde niet heeft komen aanvaarden, dan toen dezelve zyner heer- 
N 3 
