de natuürlyke historie 
gelyk wy nog heden zien by wilden , die wilden Wyven willen, en die 
zulks kunnen blyven- in plaatfen alwaar de vrye ruimte hun even weinig 
ontbreekt, als 'het wild, de vifch en de vruchten; maar in alle die plaat- 
fen, alwaar de ruimte door het water bepaald of door de hooge bergen 
beflooten was, zyn deze kleine volkjes, al te talryk geworden , verpljgt 
geweeft hunnen grond onder malkanderen te verdeelen , en het is van dit 
oogenblik af geweeft, dat de aarde het gebied van den menfch is gewor- 
den ; hy heeft 'er bezit van genomen door zynen arbeid en beteeiingj 
en de verknochtheid aan ’t v^erland heeft de eerfte bedryven van zyn 
eigendom , van zeer naby gevolgd. Het byzonder belang , een gedeelte 
van het Nationaal belang maakende , bragt te weeg , dat de orde van 
wetten en ftaats - regeering in wezen kwamen, en de maatfchappy, op 
een vaften voet gefteld, in krachten toenam. 
Deze menfchen echter , diep getroffen van de rampen van hunnen 
eerften ftaat, en nog onder hunne oogen hebbende de verwoeftingen 
door de overftroomingen veroorzaakt; de brandingen der vuurbergen, de 
afgronden. , door de fchokkingen der aarde geopend, hebben een beftendig 
en byna eeuwigduurend geheiigenis van die rampen der wereld behouden 
en voortgeplant : het denkbeeld dat dezelve door een algemeenen vloed 
of door eene algemeene verbranding, moet verdelgd worden; de eerbied 
voor zekere bergen (33), waarop zy zig voor overftroomingen beveiligd 
hadden ; het afgryzen voor die andere bergen die verfchrikkelyker vuur 
dan dat des blikfems uitwierpen ; het gezicht van die ftryden der aarde 
tegen den hemel, de grond van de fabel der Titans, en van derzelver ftryd 
tegen de Goden; het begrip van het wezendlyk beftaan van een kwaad- 
aartig wezen ; de vrees en het bygeloof , die *er de eerfte voortbrengzels 
van zyn; alle die gevoelens, op den fchrik gegrond, hebben zig toen 
voor altyd van het hart en den geeft des menfchen meefter gemaakt ; naauw- 
Ivks is hy nog heden geruft gefteld door de ondervinding der tyden, 
door de ftilte, die op deze eeuwen van onweders is gevolgd, met één 
woord, door de kennis van de werking der Natuur; een kennis, welke 
hy niet heeft kunnen verkrygen dan na de veftiging van eenige groote 
maatfchappy in ruftige landen. ^ 
Het is ntet in Afrika noch m de landen van Afia, die meeft naar het 
Zuiden naderen, dat de groote maatfchappyen zig eerft hebben kunnen 
formeeren; die ftreeken waren nog gloeijencte en onbewoond; het is niet 
in Amerika, dat blykbaar, zyne keten bergen alleen uitgezonderd, niet 
dan een nieuw land is; het is zelfs niet in Europa, dat niet dan zeer laat 
de kennis van het Ooften gekreegen heeft, dat de eerfte befchaafde men- 
fchen geveftigd zyn, naardien vóór de ftichting van Rome, de gelukkigfte 
ftreeken van dit Wereldje!, gelyk Italië, Frankryk en Duitfchland, no-g 
niet dan met halve wilden bevolkt waren : lees Tacitus over de zeden der 
E>«itfchers, het is eene fchildery van die der Hurons, of liever, het zya 
gebruiken yun het geheele menicidyke geftadit uit den ftaat der Natuur 
C33.) Nooita hier ïeli(cr. 
