de tydvakeen der natuür. 
123 
komenden het is dan in de Noqrdelyke ftreeken van Afia,. dat de flam der 
Siffheden van den menfch is opgefchocen , en het is op dien ftam van 
deS b?om der kenniffe, dat zyn troon .van heerfchappy en magt geves- 
hoe meer hy heeft geweeten, hoe meer hy heeft kunnen doen; 
uga Jö, minder hy gedaan heeft, hoe geringer zyne wetenfchap ge- 
maar ^jjes onderftelt de menfchen werkzaam in een gelukkig kli- 
■weest 1 • zuiveren hemel om denzelven waarteneemen , opeen vriicht- 
k'^ïen^erond otn dien tebeteelen; ineen oord, beveiligd voor o verftroo* 
mlnaen verwyderd van vuurbergen, verhevener, en bygevolg van eene 
vroegere gemaatigdheid van warmte dan de andere; alle die voorwaarden 
na alle die omftandigheden , zyn vereenigd gevonden in het midden van 
Afia * van den 40 graad van breedte tot den De rivieren, die haare 
witeren voeren naar de Noordzee, naar den Weftelyken Oceaan, naar de 
7Pën van het Zuiden en naar de Kaspifche zee, beginnen haaren loop even- 
* ns uit dat verheven land, dat thans een gedeelte maakt van Zuidelyk 
liberie en van Tartarye: het is dan in dit land, verhevener, Heviger, 
vafter dan de anderen, dewyl het dezelven tot middelpunt verftrekt, en 
bvna vyf honderd raylen van alle de Oceaanen verwyderd is; het is in dit 
begunftigd land, dat het eerfte volk, ’t welk allen onzen eerbied verdient , 
alsTchepper der wetenfchappen , der kunften, en van alle nuttige inftelJingen , 
eeformeerd is: die waarheid wordt ons eveneens getoond en beweezen 
door de gedenkftukken der Natuurlyke hiftorie en door de bykans onbegry- 
pelyke vorderingen van de oude Sterrekunde ; hoe hebben zulke nieuwe 
menfchen kunnen uitvinden de maan-zonne periode van zes honderd jaa- 
en Ih bepaal my tot dit enkelde ftuk, fchoön men verfcheiden andere 
ïren verwonderlyk, en even zeker, zoude kunnen bybrengen ; zy willen 
^ ^70 veel van de Sterrekunde, als in onze dagen Dominicus Cassini daar- 
7.dfl die de eerfte getoond heeft de wezend'ykheid en de naauwkeurig- 
a van deze periode ;%ene kennis, welke noen de Chaldeën, noch Ie 
Ecrvptenaars, noch de Grieken, ooit gehad hebben; eene kennis, die de 
naauwkeurigfte kundigheden wegens de beweegingen der maan en der aarde, 
onderftelt, en die eene groote volmaaktheid vordert in de werktuigen voor 
de waarneemingen noodig; eene kennis, welke niet kan verkreegen wor- 
den dan na alles verkreegen te hebben, en die, niet gegrond zynde dan op 
eene lange achtervolging van fterrekundige onderzoekingen en waarnee- 
mingen, ten minften twee of drie duizend jaaren oefening van denmenfeh- 
lyken geeft onderftelt, om daartoe te geraaken. 
' pit eerfte volk is zeer gelukkig geweeft, dewyl het zo kundig en geleerd 
nrden is» nioet verfcheiden eeuwen vrede, ruft en den noodigen 
r deze beoefening van den geeft gehad hebben , van welke de 
iX^van alle andere beoefeningen afhangt; buiten dat alles zoude het 
vrucht V denkbeeld van die periode gevallen zyn ; om daaraan flechts te 
?°°nen waren 'er ten minften twaalf honderd jaaren waarneemingen noo- 
d^;%n om aan dit volk deze periode als een zeker ftuk te doen aanneemen, 
C34) Zie de Nooien bier achter. 
X ® 
