DE TYDVAKKEN der NATUUR. 
HS 
kleiner zyn dan de maan, enz.: het is derhalve» blykb aar dat zy nooit de 
eerfte becinzels der fterreknnde hebben gekend, en zelfs niet het minfte 
denkbeeld hebben van de beginzelen, waarop de methode, daar zy zig van 
bedienen ruft. leezer wyzen naar het uitmuntend 
■werk dat de *Hr. Bailly onlangs heeft uitgegeeven over de oude fterre- 
kunde en waarin hy in den grond onderzoekt, alles tvat betrekking heeft 
tot den oorfprong en tot de voortgang dezer wetenfchap ; men zal zien , 
dat zyne denkbeelden met de myne overeenkomen , en daarenboven heeft 
hy dit onderwerp behandeld met eene fynheid van geeft, met eene diepte 
van oordeel en een fchat van geleerdheid , die dank en lof verdienen by 
elk die belang fielt in den voortgang der wetenfchappen. 
De Chineezen, een weinig meer verlicht dan de Braminen, berekenen 
vrv ruwelyk de eklipfen, en berekenen dezelven fteeds op dezelfde wyze 
federc twee of drie duizend jaaren; dewyl zy niets volmaaken, hebben zy 
ook nooit iets uitgevonden: die wetenfchap is derhalven even weinig in 
China als in de Indiën geboren ; fchoon even nabnurig als de Indiaanen aan 
het eerfte geoefend en kundig volk, fchynen zy daar niets van overgeno- 
men te hebben ; zy hebben zelfs niet de aftronomifche formulieren , waar* 
van de Brarainen het gebruik bewaard hebben , en die inderdaad de eerfte 
en groote gedenkftukken zyn van de vroegfte wetenfchap en het geluk 
van den menfch : het blykt insgelyks niet dat de Chaldeè’n , de Perfiaanen , 
de Egyptenaars en de Grieken , iets van dat eerfte en verlichte volk ontvan- 
gen nebben j want in die ftreeken van de Levant, is de nieuwe fterrekun- 
de haaren oorfprong en voortgang alleenlyk verfchuldigd , aan de hardnek- 
kige geduurzaamheid der Chaldeeuwfche waarneemeren , en vervolgens aan 
de werken der Grieken (35), welken men niet moet dateeren , dan van den 
tvd af toen de fchool in Alexandrye geveftigd wierdt: deze wetenfchap was 
echter nog zeer onvolmaakt na twee duizend jaaren nieuwe beoaening, en 
zelfs tot in onze laatfte eeuwen: het fchynt my derhalven zeker te zyn, 
dat dit eerfte volk , dat de fterrekunde hadt uitgevonden, en zo langen tyd 
gelukkig beoefend, daarvan niet nagelaaten heeft dan brokken en uitkoin» 
ften van rekeningen, die men in ’t geheugen kon bewaaren, gelyk als de 
periode van zes honderd jaaren , welke de Hiftoriefchry ver Josephüs heeft 
te boek geflagen , zonder dezelve te verftaan. 
Het verlies der wetenfchappen , deze eerfte wonde aan het menfchdom 
door de byl der barbaarsheid toegebragt, was ongetwyfeld het eerfte uit- 
werkzel van eene ongelukkige omwenteling, die milTchien in weinige jaaren 
den arbeid en vorderingen van verfcheiden eeuwen verdelgd zal hebben} 
want WV kunnen niet twyfelen of dit vroegfte volk, zo magtig als geleerd, 
I viff lang in zyn luifter hebben ftaande gehouden, dewyl het zulke groo- 
^ vorderingen heeft gemaakt in de wetenfchappen, en bygevolg in alle de 
iimftpn welken derzelver beoefening onderftelt: maar daar is alle waar- 
fchvnlvkheid dat, toen de landen , ten Noorden van deze gelukkige ftrcek 
gelegen , al te veel bekoud zyn geworden , de menfchen die dezelven be- 
CsD de Nooten Hier achter. 
(l3 
