A 
de natüurlyke historie 
waaffemingen van de eigene vrarmte van den aardbol, dezelfde wetcen 
volgMi als alle andere natuurkundige hoeveelheden oï hoedanigheden , 
die uit een gemeen middelpunt voortkomen ; en dewyl haare kradit af- 
neemt in de omgekeerde reden van het vierkant des ^ftands, fchynt 
' het zeker dat het viermaal kouder is op twee mylen , dan op ééne myl 
hoogte van onzen dampkring, yder punt van de op^rylakte der aarde 
voor middelpunt genomen r van den anderen kant, is de inwendige waim- 
te van den aardbol ftandvaftig dezelfde in alle jaar^etyden op tien graa- 
den boven het punt van bevriezing j dus kan alle koude die grooter, 
alle warmte die minder is dan tien graaden, nret op de aarde 
door “en ral van ftoffen, die verkoud zyn.m de bovenlltee- 
van de lucht, alwaar de mtwerkzcls van deze eigene warmte van 
5™ W des te (lerlter verminderen, naarmaate men zig hooger verheft t 
de magt nu van den menfdi llrekt zig zo verre met uit,^ hy kan de 
Lude niet eveneens doen nederdaalen, gelyk hy de waimte doet opWim- 
men * hy heeft geen ander middel om zig voor de al te groote hitte 
der zon te befchucten , dan door fchaduw te fcheppen ; maar het is gc- 
maklvker in Guiana boflbhen- nedertevellen om ”^er de vochtip aarde me- 
de te verwarmen , dan dezelven in Arabie te planten om er de dorre 
zanden mede te verkwikken; ondertuffehen zoude een enkel woud in ’t. 
midden van dit brandend' land genoeg zyn om het te maatigen , om de 
wateren des hemels derwaards te lokken, om aan de aarde al het begin- 
zel van haare vruchtbaarheid te geeven, en bygevolg om den menfeh. 
daar alle de zoetigheden van een gelukkig klimaat te doen genieten. 
Het is van het verfchil van warmte dat de meerdere of mindere wer- 
1 " rr Aar- TVurniir afhantrt; de groei, de ontwikkeling, en zelfs de voort- 
breninL^n alle bewlrkmigle wezens, zyn niet dm byzondere mtwerk- 
Lfs vm dSi algemeene oorzaak; dus kan de menfeh, door die warmte 
zeis van Q s bellieren , weeren wat hem nadeelig is, en doen voort- 
komen wat voor hem fchikte; gelukkig het land, alwaar alle de elemen- 
* en de maatiging van warmte (rf koude, malkanderen opweegen , en 
cenoeg vereenigd zyn , om niet dan. goede uitwerkzels voortebren- 
iTiaar is ’er eenig land, dat van zyn oorfprong af dit voorrecht ge- 
S® ’ heeft? i» ’er één daar de magt van den menfeh, die van de Na- 
r niet hééft geholpen, ’t zy door de wateren aametrekken of door 
dezelve afteleiden, ’t zy door de nutlooze planten uitttroeijen , de fcha- 
dplvke te verdelgen en de heilzaame aantekweeken ; ’t zy door de mutige 
diVren aan zig te verbinden en derzelver getal te vermeerderen j van 
d S honïerd foorten van viervoetige diere|, en vyftien bonécrdj^r- 
ton van voeden, die de oppervlakte der aarde bevolken, heeft de menlch 
negentien & twintig (i) uSgekozen, en die 
grSiter vertooningiadei Natuur, en doen meer nut op de aarae, aan alle 
O) De. Olyfam, kameel, het paard, de ezel 
het varken, de hond, de kat, de vigogne. de buffel. — De hoenaeren, ae ganzen, de 
kalkoenen, de enden, de paauvven, de faifanten, de duiven.. 
