13 + DE NATUURLYKE HISTORIE 
aeti vaii menfchen beflaan in dezelfde ruimte die yoormaais voor twee of 
drie honderd wilden dienden ; duizenden van dieren beftaan, waar te 
vooren niet dan eenige individus beflonden ; door hem en voor hem wor- 
den de dierbaare zaaden alleen ontwikkeld ; de voortbrengzels van de 
edellle klafle alleen geteeld ; op den oneindigen boom der vruchtbaarheid , 
de vruchttakken alleen aangehouden, en die allen volmaakt. 
Die graanen , waarvan de menfch zyn brood maakt , is geen gaaf der 
Natuur, maar is de groote, de nuttige vrucht van zyne onderzoekingen 
en van zyne bedrevenheid in de eerlle der kunften ; nergens op aarde 
heeft men vdld koren gevonden , en het is ongetwyfeld eene plant door 
des menfchen zorg volmaakt; hy heeft dezelve gevolglyk onder duizend 
£ti duizend anderen moeten opmerken en verkiezen; deze dierbaare plant 
heeft hy moeten zaaijen en herhaalde reizen zaaijen en inoogllen, om 
haare verbaazende vruchtbaarheid te bemerken , om te zien dat die vrucht- 
baarheid fteeds evenredig is aan de grondroeringen- en bemellingen der lan- ' 
den; en deze, byna eenige eigenfchap welke het koren heeft om in zyn 
vroegften ouderdom aan de koude onzer winters te weêrftaan, fchoon het, 
gelyk alle jaarlykfche planten, onderhevig is om na zyn zaad gegeeven te 
hebbeö, omtekomen, en de verwondcrlyke eigenfchappen van dit zaad, 
van goed te zyn voor alle gefteldheden van menfchen en voor byna alle 
dieren ; van zig ook naar allerhande klimaaten te fchikken ; van zig zo lan- 
gen tyd zonder bederving goed te houden , zelfs zonder het vermogen van 
zig hervoort te brengen, te verliezen ; dit alles toont ons, dat de ontdekking 
van dit zaad de gelukkigfle ontdekking is, die de menfch ooit gedaan heeft, 
en dat, hoe oud men dezelve moge onderllellen , zy evenwel voorgegaan 
moet zyn van de kunft van den landbouw , op wetenfchap gegrond en door 
de waarneemingen volmaakt. ^ 
Zo men laatere en zelfs nieuWe voorbeelden , van de magt des men- 
Ichen over de natuur der gewaflen verlangt, behoeft men Hechts onze 
tuingewaflen , vruchten en bloemen te vergelyken met diezelfde foorten 
zo als zy vóór honderd en vyftig jaaren waren ; die vergeiyking kan on- 
middelyk en zelfs zeer naauwkeurig gemaakt worden, zo men de groote 
verzameling van gekleurde aftekeningen ten tyde van Gafton d’Orleana 
begonnen, en nog heden in des koning tuin agtervolgd wordende, met 
opmerking befchouwt: men zal daarin, waarfchynlyk met veel verwon- 
dering , zien, dat de fchoonfle bloemen van dien tyd, als renonkels, angelie- 
ren, tulpen, auriculas , enz., thans verworpen zouden worden, ik zeg niet 
alleen door bloemiften , maar zelfs door dofphoveniers : die bloemen , fchoon 
toen reeds gekweekt en opgepaft, waren echter nog te ha aan haaren ftaat 
der Natuur ; een enkelde rei bloembladen , lange Ifamperrjes 'en harde of 
valfche kleuren, zonder fluweeligheid, zonder verfcheidenheid, zonder 
fchaduwingen ; alle boerfche karakters van de wilde INacuur! In de moes- 
planten , vindt men eene enkelde foort van chikorei en twee foorten 
van faladen , • beiden vry Hecht , terwyl wy heden meer dan vyftig foorten , 
van blad- en wortel - vruchten , allen lekker van fmaak , kunnen tellen : 
