de natuürlyke historie 
]jeiae individus fchynende te béhooren, over, en planten zig voort langs 
denzelfden weg als de foordyke eigenfchappen ; het was dus gemaklyker 
Toor den menfch invloed te hebben op de natuur der dieren dan op die der 
gewaflen. De rallen in ydere loort van dieren , zyn niet dan llandvaftige 
verfeheidenheden , die zig door de voortteeling voortplantra , terwyl in 
de groenende zelfftandigheden , geene raflen, geene verfeheidenheden be- 
fteiwig genoeg zyn , om door de hervoortbrenging voortgeplant te worden. 
In de enkelde foorten van het hoen en de duif, heeft men zeer onlangs eep 
groot getal nieuwe raflen doen voortkomen , die zig allen van zelve voort- 
nlanten • dagelyks veredelt men in andere foorten de raflen, door dezelven 
v^iilfen; van tyd tot tyd gewent men eenige vreemde foorten aan ons 
VHmaat en befcha^ift de wilde. Alle de hedendaagfche en verfche voor- 
beelden’ bewyzen , dat de menfeh de uitgeftrektheid zyner magt met dan 
kat gekend heeft, en dat hy die zelfs nog heden met genoeg kent; zy 
hangt geheellyk af van de oefening van zyn vernuft; en hoe meer hy zal 
waarneemen, hoe meer hy de Natuur zal befchaaven en volraaaken , hoe 
meer middelen hy zal hebben om zig dezelve te onderwerpen , en met hoe 
veel meer gemak hy nieuwe rykdommen uit haaren boezem zal haaien , zon- 
der de fchatten van haare onuitputtelyke vruchtbaarheid te verminderen. 
En wat zou de menfch niet wel op zig zelven , ik wil zeggen op zyn eigen 
geflacht kunnen doen, zo zyne wil altyd door zyn verlland bellierd wierdt? 
Wie weet hoe verre hy alsdan zyne natuur, ’t zy in het zedelyke, ’t zy in 
*t lichaamlyke , zou ktifinen volmaaken ? Is ’er een eenig volk op Aarde , 
dat zig kan beroemen de beftmogelyke regeeringswyze te hebben? welke 
moet beftaan, niet om de menfehen allen even gelukkig te maaken , maar 
om hen niet zo ongelyk ongelukkig te doen zyn , als zy thans m alle burger- 
wVe maatfehaopven zyn; welke moet beftaan om te waaken voor hunne 
Shoudenis, e^hL zweet en bloed te befpaaren door middel van den vrede 
te bewaaren; in ruimte van levensmiddelen te verzorgen, en de voorttee- 
Uns te bevorderen: zie daar ongetwyfeld het zedelyke oogmerk van ydere 
burgerlyke maatfehappy, die zig zoekt te verbeteren: en wat betreft het 
lichaamlyke of natuurkundige, zyn de Geneeskunfl:, zyn de andere kun- 
nen waarvan het oogmerk is ons leven te bewaaren en te rekken, zo 
verre gevorderd , zo bekend , als de verdelgende kunften , door den oor- 
los ui^evonden? Het fchynt, dat de menfch van alle tyd en af , minder 
opmerking heeft genomen op het goede dan onderzoekingen gedaan naar 
het kwaade ; ydere maatfehappy is vermengd met het een en ander : en ge- 
lylc van alle gevoelens, die de menigte aandoen, de vrees het vermogend- 
IVe is zo zvn ook de grooce talenten in de kunft van kwaad te doen de eer- 
fte geweeft, die den geeft van den menfch getroffen hebben; vervolgens 
die. welken hem vermaakt of zyn hart bezig gehouden hebben , en het is 
niet dan na een al te lang gebruik dezer twee middelen van valfche eer en 
dor vermaak, dat hy eindelyk bemerkt heeft, dat zyn waare roem is de 
wetenfehap , en zyn waar geluk de vrede. 
OP- 
