NOOTEN OVER DE TTD VAKKEN DER NATUUR. 137 
OPHELDERENDE en BEVESTIGENDE NOOTEN, 
VOOR DE FACTA, DIE IN DE TYDVAKKEN DER 
natuur ter neder gesteld worden. 
Op de voorafgaande Verhandeling, 
rj') J^ladzyde 5, regel 33. De eigene en inwendige noarmte der aarde , fchynt 
te ver neer deren naarmaate men laager nederdaalt. „ Men behoeft niet zeer te 
, eraaven om eer(t eene flandvaftige warmte te bekomen , die niet verandert , 
” welke ook de warmte of koude van de lucht op de oppervlakte der aarde zy ; 
** men weet dat het vocht van den thermometer zig in de kelders van het Ob* 
*’ fervatorium ftecds op dezelfde hoogte houdt, in alle tyden van het jaar, 
” fchoon die kelders Hechts 84 voeten of veertien toifes diepte hebben beneden 
’ de ftraat: het is hierom dat men de middelbaare warmte van ons klimaat op 
” dat punt bepaalt : deze warmte houdt zig nog eveneens , en Hechts met een 
” zeer klein verfchil, ftaande, van eene gelyke diepte van 14 of 15 toifes af, 
tot op de diepte van 60, 80 of loo toifes, iets meer of minder, naar de om- 
” flandisheden, gelyk men ondervindt in de mynen; waarna die warmte ver^ 
” meerdert, en fomtyds zo fterk wordt, dat de werklieden dezelve met zouden 
!! kunnen verdraaien of daarin leeven , zo men hun niet eenige verkoeling cn 
3, eene nieuwe lucht bezorgde, ’t zy door tochtgaten, t zy door water- vallen.... 
,, De Hr. de Gensanne, heeft in de mynen van Giromagny, drie mylen van 
„ Béfort, ondervonden, dat de thermometer, tot op twee-en-vyftig toifes loodrcch- 
,, te diepte gebragc zynde, zig op 10 graaden ftaande hielde, gelyk in de kel- 
,, ders van het obfervatorium; dat hy op 106 toifes diepte lol graad tekende; 
,, op 158 toifes, tot iji graad klom, en op 222 toifes diepte tot i8j graad 
,, fteeg.” Dijfertat. Jur la g/acc, par Mr. de Mairaw, Pam 1749. in 120. 
pag, 60. &c. 
„ Hoe meer men tot groote diepten in het binnenfte der aarde nederdaalt, 
’zegc elders de Hr. de Gensanne, hoe meer men eene merkelyke warmte 
ondervindt, die fteeds toeneemt, naarmaate men laager komt; dit gaat zo 
” verre dat ik op i8co voeten diepte beneden den grond van den Rhyn, te 
” Huninaue in den Elzas, bevonden heb, dat de hitte reeds fterk genoeg was 
” om eene merkelyke uitwaafemiog in het water voorttebrengen : men kan het 
*’ bericht mvner proefneemingen deswegen zien in de laatlle uitgave van de uit- 
mmnex)dcyerbandeling over het Ys , van wylen mynen beroemden vriend, 
den Hr. Dortous de Mairan.” Hifi. natur. de Languedoc, Yom. L pag. 24. 
,, Alle de ryke aderen van niynen, van allerhande foort, zegt de Hr. Elleu , 
„ zyn in de regt nedergaande klooven der aarde, en men kan de diepte dier kloo- 
,, ven niet bepaalen; daar zyn ’er in Duitfchland, waarin men ter diepte van 600 
XFIl Deel. S 
