DE NATUÜRLYKE HISTORIE 
150 
Het is zeker, dat het zwaarte- middelpunt van den bol, of liever van de knol- 
ronde fpheer der aarde, met haar middelpunt van grootte invalle, en dat de as, 
waarop zy draait, door dat zelfde middelpunt, dat is te zeggen, door het mid- 
den van het knolrond, loopt; en dat bygevolg onze bol van dezelfde digtheid of 
vaftheid is, in alle zyne correfpondeerende, of aan malkander overftaande deden; 
zo het anders ware, en zo het middelpunt van grootte niet inviel met het middel- 
punt van zwaarte , zou de as van omwending zig meer aan den eenen dan aan den 
anderen kant bevinden , en de duuring van omwenteling zou in de verfchillende 
* halfronden ongelyk fchynen: maar deze omwenteling is volmaaktlyk dezelfde voor 
alle de klimaaten ; dus zyn alle de correfpondeerende deden van den bol van de- 
zelfde betrckkelykc vaftheid. 
En dewyl het door de hooging van den bol aan den Equator, en door deszelfs 
ei»en warmte beweezen is, dat hy, in zynen oorfprong, heflaan heeft uit eene 
ftoffc door het vuur gefmolten , die zig door de kracht haarer onderlinge aaDtrek- 
king verzameld heeft , zo heeft de vereeniging van deze gefmolten en vlocibaare 
Ilof niet dan een fpheer kunnen forraeeren, die van het middelpunt af tot aan de 
oppervlakte toe, vol, of maifef, was, welke fpheer niet van een ronden bol 
verfchilt dan door zyne ophooging aan den üquator en zyn verplatting aan de 
Poolen , veroorzaakt door de middelpunt - fchuwende krachten in de eerftc oogen- 
blikken, waarin deze malTa, nog vloeibaar zynde, om zigzelven heeft begonnen 
te draaijen. 
Wy hebben getoond, dat de uitflag van alle de ftoffen, die eene geweldige wer- 
king van het vuur ondergaan, de üaat van glaswording is; en dewyl zy allen tot 
zwaarer of ligter glas overgaan, is het noodzaaklyk, dat het binnenft'e van den 
aardbol inderdaad eene glasflof is, van dezelfde Natuur als de glasrots, die 
overal den grond maakt van de oppervlakte onder de kleijen, van de glas wordende 
zanden, de kalkaartige fieenen, en van alle de andere üoffen, die door de wate- 
ren geroerd , bewerkt , en vervoerd zyn geworden. 
Dus is het binnenüe van den bol eene maffa van glas wordende ftof, miflehien 
van een weinig meer foortlyke zwaarte dan de glasachtige rots, in wier klooven 
wy de metaaleu zoeken; maar die ftof is van dezelfde Natuur , en zy verfchilt ’er 
niet van dan voor zo verre zy maffiever en voller is: daar zyn geene ydels en ho- 
len , dan in de uitwendige laagcn ; het binnenfte moet vol zyn , want die holen 
hebben niet geformeerd kunnen worden ,. dan aan de oppervlakte, in den tyd van 
de ftyfwording en eerfte bekoeling: de nedergaande klooven, die in de bergen ge- 
vonden worden, zyn byna in denzelfden tyd geformeerd, dat is te zeggen , toen 
de ftoffen zig door haare bekoeling naauwer in malkanderen geflooten hebben ; alle 
deze holligheden konden niet dan in de oppervlakte gemaakt worden , gelyk men 
ziet in eene maffa van gefmolten glas of mineraal; de verhevenheden en de ga- 
ten vertoonen zig aan de oppervlakte, terwyl het inwendige van het blok vaft en 
vol is. 
Rehalven deze algemeene oorzaaken van de formatie der holen en fpleeten aan 
de oppervlakte der aarde, was de middelpunt -fchuwende kracht eene andere oor- 
zaak, welke, zig met die van de bekoeling verbindende, in het begin de greotfte 
holen heeft voortgebragt , en de grootfte ongelykheden veroorzaakt in de klimaa- 
ten, daar zy ’t fterkft werkte: het is om deze reden, dat de hoogfte bergen en de 
grootfte diepten digt onder de keerkringen en onder den ^Equator gevonden zyn; 
het is om dezelfde reden, dat ’er in deze Zuidelyke ftreeken meer omwentelingen 
en inftortingen dan overal elders zyn voorgevallen. W y kunnen het punt van 
diepte niet bepaalen tot het welk de laagen der aarde opgezet zyn, en dus holen 
^maakt hebben ; maar het is zeker dat die diepte veel grootcr moet zyn aan den 
Equator dan in de andere klimaaten, dewyl de bol, vóór zyne beftyving , zig 
