NOOTEN OVER DE TYDVAKKEN DER NATUUR. 151 
aldaar zes en een vierde myl booger heeft verheven dan onder de Poolen • dp7e 
foorc van korft, of dekzel, vermindert fteeds in dikte, van den ^auator?a^ 
de Poolen toe, alwaar zy eindelyk op mets uitloopt; de ftof, daar dezp knrtf 
uit beftaat, is de eenigfte, dm, ten tyde toen alles nog gefmolten was 
plaatft, en door de werking der middelpunt-fchuwende kracht, afgedreeven is 
geworden; het overige van de ftof, daar het binnenfte van den bol uit beftaat 
is vaft in haare plptung gebleeven, en heeft noch verandering, noch verboot 
ging, noch vervoering, ondergaan; de ydels en de holen hebben zig dan niet in 
deze uitwendige korft kunimn formeeren; zy zyn zo veel grooter en menigvuU 
diger geweeft dan deze korft dikker was, dat is te zeggen nader by den Equa- 
tor: ook hebben de grootfte verzakkingen moeten plaats hebben, en zullen nog 
plaats hebben in de Zuidelyke deden, alwaar insgelyks de grootfte oneffenheden 
van de oppervlakte van den bol gevonden worden, en alwaar, derhalven ook, 
om dezelfde reden, de meefte holen, klooven en metaal • mynen , welken die 
klooven in den tyd van haare fmelting of van haare Jublimatie gevuld hebben, 
voorkomen. 
Het goud en zilver, dat, om zo te fpreeken, niet dan eene oneindig kleine hoe- 
veelheid ftof maakt, in vergelyking van die, daar de gehedeaardeuitbeftaat zyn 
gejublimeerd, of in dampen opgedreeven geworden, en hebben zig dus van de ge- 
meene glasaartige ftof afgefcheiden , door de werking van het vuur; op dezelfde 
wyze als men uit een plaat goud of zilver, voor een brandfpiegel gelegd deeltjes 
ziet voortkomen, die zig door óefublimatie daarvan afgefcheiden, en die de lichaa- 
men, welken men aan deze metaal- dampen blootftelt, vergulden of verzilveren: 
dus kan men niet denken, dat deze meraalen vatbaar voor opdryving of fublimatie' 
en dat zelfs met een maatige hitte, voor een groot gedeelte tot de zamenftellinê 
van den bol behooren, noch dat zy in deszelfs binnenfte, op groote dieoten ce- 
plaatft kunnen zyn. Het is eveneens met alle andere metaalen en mineraalen dia 
nog meer vatbaar zyn om door de werking der hitte opgedreeven te kunnen wor- 
den ; en wat betreft de glasaartige zanden en de klcijen , die niet anders zyn dan 
de affchaafzels der glas-fchilfertjes, waarmede de oppervlakte, onmiddelyk na de 
eerfte bekoeling, bedekt was, het is zeker dat zy niet van binnen hebben kunnen 
huisveften, en dat zy, op zyn hoogft, zo diep loopen als de metaal - aderen in de 
klooven en de andere holligheden van die qude gedaante der aarde, tegenwoordig 
gevuld en bedekt met alle de ftoffen , die de wateren daarop hebben nedergelegd. 
Wy hebben dan goeden grond om te mogen bdluiten, dat de inwendige ftof van 
den aardbol glasacheig en vol is, zonder ydele ruimten , zonder holligheden, en 
dat dctelve niet gevonden worden dan in de laagen waarop die der oppervlakte lig- 
gen; dat onder den iEquator, en in de Zuidelyke klimaaten, deze holligheden groo- 
ter geweeft zyn, en nog zyn, dan in de Geraaatigde of Noordelyke klimaaten, 
omdat er twee cmrzaaken zyn , die dezelven onder den .Equator hebben voortge- 
bragc, te weeten de middelpunt-fchuwende kracht, en de bekoeling; terwyl onder- 
re Poolen niet dan de eokelde oorzaak der bekoeling heeft plaats gehad ; zo dat in 
de Zuidelyke dcelen de verzakkingen veel aanmerkelyker, de ongelykheden veel 
grooter, de nedergaande fpleeten menigvuldiger, en de mynen der dierbaare me- 
taalen overvloediger geweeft zyn. 
(ij) Bladzyde 41 , regel j. De fpleeten en de holligheden van den aardbol zyn be- 
korji en fomtyds vervuld geweejl met de metaaUzelfjlandigheden , •welken wy daar thans 
in vinden. „ De metaal - aderen , zegt de Hr. Eller , worden alleenlyk in de ver» 
„ beven plaatfen , en in eene lange achtervolging van bergen gevonden; die keten 
,1 bergen onderftelt altyd voor zyne onderfteuning eene baüs van harde rots i zo 
„ lang die rots zonder afbreeking voortgaat, is ’er geene waarfchynlykheid, dac 
,, mea daar cenige metaal - aderen zal ontdekken; maar waaneer nitn fplyüngen eo 
