de natuurlyke historie 
,, klooven vindt, hoopt men dezelven aantetrefFen. De Natuur- en Mineraalkun- 
,, digen hebben opgemerkt, dat in Duitfchland de gunüigfte plaatfingis, wanneer 
,, de keten bergen, zig zachtlyk verheffende, ten zuid-ooften richt, en haare 
„ groocffe hoogte gekreegen hebbende , ongevoelig naar het noord - weften afdaalt. 
„ Het is gemeenlyk een wilde rots, waarvan de uitgeftrektheid fomtyds bynazon- 
„ der eind, maar die op verfcheiden plaatfen gefpleeten en geopend is, waarin de 
„ metaalen fomtyds geheel zuiver, maar bykans altyd geraineraiizeerd, gevonden 
,, worden: deze klooven zyn gemeenlyk bekleed met eene witte en glinftcrende 
„ aarde , welke de mynwerkers quartz noemen , en waaraan zy den naam van fpath 
„ geeven, wanneer die aarde zwaarer, maar wcekachtig en gebladerd is, gelyk de 
„ talk: zy it van buiten naar de rots omvangen van ecne foort van flib, die aan 
,, deze quartz, of fpath-aarde het vocdzel fchynt te verfchaffen: deze twee be- 
„ kleedzels zyn als de fchede, of de koker , van de ader; hoe meer dezelve lood- 
„ recht nedergaat, hoe meer men ’cr van moet hoopcn, en telkens als de mynwer- 
„ kers zien , cftt de ader loodrecht is , zeggen zy dat hy zig zal veredelen. 
,, De metaalen zyn in alle die klooven en hooien geformeerd door eene geduu- 
„ rige en vry geweldige uitwaaferaing; de dampen van de mynen wyzen deze 
„ nog beftaande, uitwaafeming aan; de klooven, die dezelve niet opgeeven , zyn 
,, gemeenlyk onvruchtbaar; het zekerfte kenteken dat de uitwaaferaende dampen 
,, mineraale atomi, of kleine deeltjes, medevoeren, en dat zy die tegen de wanden 
„ van de rots aanvoegen, is die opvolgende bekorlting, welke men in alle de omtrek- 
,, ken dier klooven of holligheden van de rots bemerkt, tot dat derzel ver ruimte ge- 
3, heel vervuld is , en de aderen vol en vaft zyn ; het geen nog nader beveiligd 
,, wordt, door de werktuigen, welken men in deze holen vergeet, en die men 
„ vervolgens bedekt en bekorft verfcheiden jaaren daarna wederom haalt. 
3, De klooven van de rots, die eene overvloedige metaal -ader verfchaffen, hel- 
„ len altyd, of zetten hunne richting voort naar de loodrechte lyn van de aarde: 
„ naarmaate de mynwerkers nederdaalen, ontmoeten zy fteeds eene warmer luchts- 
,, gelleldheid, en fomtyds uitvloeizels , zo overvloedig en zo ichadelyk voor de 
,, aderahaaling, dat zy zig genoodzaakt vinden met allen fpoed naar de luchtput 
„ of/chachtf of naar de galery of dn ftoU, te wyken , orn het flikken voorttekomen , 
,, het welk anders door de zwavel- en rottekruiddeeltjes oogenbliklyk zou uitge- 
,, werkt worden: de zwavel en het rottekruid worden algemeen in alle de mynen 
,, der vier onvolmaakte metaalen, en van alle de halve metaalen gevonden, en het 
„ is door dezelven dat zy gemineralHeerd worden. 
„ Het is het goud alleen , en fomtyds het zilver en het koper, die in kleine hoe- 
„ veelheden enkcld gevonden v/orden ; maar gemeenlyk zyn het koper, het vzer’ 
„ het lood en het tin, als zy uit de aderen worden gehaald, mot de zwavel en het 
3, arfenicum gemmeralizeertl: men weet by onïiei' vinding, dat de metaalen hunne 
,, metaal- gedaante op een zekeren trap van warmte, tot ydere foort van metaal 
„ betrekkelyk, verhezen; deze verdelging van de metaal- gedaante, welke de 
„ vier onvolmaakte metaalen ondergaan , toont ons dat de batis der metaalen eene 
3, aardiche uor isj en dewyl die metaal -kalken op een zekeren trap van warmte tot 
„ glas overgaan, zo wel als de kalk- aarde, gyps-aarde, enz. kunnen wy niet 
„ twylelen, ot dic metaal- aarde onder de glasaartige aarden behoore.” Extraöt 
uit eene memorie van den Hr, Eller, over den ourjprong en de formatie der metaalen ^ 
in de yerzameiing van de Akademie van Berlin, Ao. 173-3. 
(16) Bladzyde 41, regel 27. De Hr. Lehman, beroemd Scheikundige, is de 
eeniglte dic in het veniioeden is gevallen, dat de metaal-mynen een dubbelden 
oorlprong zouden kunnen hebben ; hy onderfcheidt met reden de bergen met ade- 
ren van de bergen aan beddingen; „ het goud en zilver, zegt by, worden niet ge- 
,, vonden dan in de bergen met aderen; het yzer vindt men niet veel dan in de ber- 
r 
