DE NATUURLYKE HISTORIE 
ïS<^ 
Daar zyn verfcheiden andere zeilfteen - mynen in Siberie in de Poïas- gebergten: 
Cfp tien mylen van den weg , die naar Catharinenburg leidt : te Solikamskaia is 
de berg Galazimki\ dezelve heeft meer dan 20 toifes hoogte, en is geheel een 
rots van zeilfteen, van eene bruine yzcr- kleur, hard en vaft. 
Óp 20 mylen van Solikamskaia, vindt men een teerlingsvormigen en groenachti- 
gcn zeitfteen ; de teerlingen zyn helder glinfterende ; wanneer men dezelven fyn 
liampt, ontbinden zy zig tot flikkerende plaatjes of lover, die vuurkleurig zyn ; 
voor het overige vindt men den zeilfleen niet dan in bergen , waarvan de richting 
van het Zuiden naar het Noorden gaat. Extrait de l’Hifi. générale des Foyagesy 
Tomé XIX, pag. 472. 
In de landen digtby de grenzen van Lapland, by die van Bothnie, twee my- 
len van Cokluanda, z’ct men eene yzer-myn, waaruit men zeil fteenen haalt die 
geheel goed zyn- „ Wy verwonderden ons met veel vermaak, zegt de verhaa- 
ler, over de verwonderlyke uitwerkzelen van dezen fteen terwyl hy nog in 
” zyn geboorte -grond was: men moeft veel geweld gebruiken, om fteenen te 
,, bekomen zo groot als wy wilden hebben ; en de hamer , waarvan men zig be- 
,, diende, die de dikte van eene dye hadt, bleef zo vaft, in het nedervallen, op 
„ den bytel, die in de fteen was, zitten, dat hy die ftoeg, hulp noodig hadt, om 
„ hem weder optekrygen; ik wilde dit zelf eens beproeven, en een grootc yzere 
K tang gevat hebbende gelyk aan die , 'waarvan men zig bedient om de zwaarfte 
, lichaamen te beweegen, en welken ik moeite hadt optehouden, bragt ik dien 
, by den bytel , die denzelven met een groot geweld aantrok , en hem met eene 
*, onbegrypelyke kracht vafthieldt. Ik ftelde een kompas in ’t midden van het 
„ gat , daar de myn was , en de naald draaide onophoudelyk met eene ongeloof- 
,, lyke fnelheid.” Oeuvres de Regnard, t vol. 12. Paris 1742. Tomé I.page 185. 
(19^ Bladzyde 49, regel 2. De boogfte bergen zyn in de verzengde luchtjlreek, de 
luagjle in de koude gordels , en men kan niet tvsyfelen , dat van den beginne af de dee- 
len, die naaftby den Mquator waren, de minft regdmaatige en minft vajle zyn gevueeji. 
ik heb in de Befchouwing van den aardkloot, I Deel bh. 48 gezegd, „ dat de 
bergen van het Noorden niet dan heuvels zyn in vergelyking van die der Zui- 
” delylsc landen, en dat de algemeene beweeging der zeen , deze groote bergen 
hadt voortgebragt in de richting van het Ooften naar het Weften inde Oude 
Wereld, en van het Noorden naar het Zuiden m de Nieuwe.’ Toen ik in 
1744, die Verhandeling, de Befchouwing van den aardkloot, heb opgefteld, was 
)k nog zo kundig niet als ik tegenwoordig ben, en men hadt toen de waarneemin- 
ai*n nog niet gedaan, waardoor men herkend heeft, dat de kruinen der hoogfte 
bergen beftaan uit graniet en glasaartige rots, en dat men geene fchdpen op ver- 
fiTheidenc dezer kruinen vindt: dit bewyft, dat deze bergen niet door de wateren 
zyo geformeerd, maar voortgebragt door het oorfpronglyk vuur, en dat zy zo 
oud zyn als de tyd der beftyving van den aardbol: dewyl alle de punten en de 
kernen dezer bergen uit glasaartige ftoffen beftaan , gelyk aan de inwendige rots 
van den bol, zyn zy eveneens het werk van het oorfpronglyk vuur, ’t welk het 
eer ft deze maflas van bergen heeft voortgebragt, en de groote ongelykheden van 
de oppervlakte der aarde geformeerd ; het water heeft flcchts in de tweede plaats, 
en laater dan het vuur gewerkt, en heeft niet kunnen werken dan op de hoogte, 
-alwaar het zig ^vondt na den geheelen val der wateren van den dampkring, en de 
veftiging der algemeene zee, dewelke allengs de fchelpen heeft nedergelcgd, die 
zv voedde, en de andere zelfftandigheden , welken zy affpoelde, net geen de 
laagen van klei en van kalkaartige ftoffen geformeerd heeft, daar onze heuvels uit 
beftaan , en cMc de glasaartige bergen tot op eene grootc hoogte omringen. _ 
Voor bet overige, toen ik gezegd heb, dat de bergen yan t JNOorden niet dan 
heuvels zyn, in vergelyking der bergen van ’c Zuiden, is dit, algemeen genomen. 
