ï5^ 
de natüurlyke historie 
»> 
welbekende foorteo heeft willen brengen , altyd 
voldaan te zynf^ gevonden, groot genoeg om niet ten vollen over de vagelykiog 
C24) Bladzyde 55 , regel 1. Elk kan zig door proeven ^ die Ugtlyk in ‘t werk selleld 
kunnen worden , verzekeren , dat gajiampt glas en zandfteen in korten tyd tot kley over- 
gaan , enkel door in het water te ftaan. „ Ik heb , zegt de Hr. Nadaült, in een 
j* 93rden pond geftainpten zandfleen gedaan ; ik heb dit vat zo verre met 
„ overgehaald fontein *watw gevuld, dat het zelve omtrent drie of vier vinger- 
•»» het poeder ilondt; ik heb vervolgens hetzelve eenige minuten ge- 
*’ jehud 1 fin ik heb het vat aan de vrye lucht blootgefteld. Eenige dagen daarna 
,, heb ik bemerkt, d« ef op deezen zandfteen, zig een laag van meer dan een 
„ vierde duim dikte geformeerd hadt , van eene gedachtige zeef fyne, zeer vette. 
„ en zeer rekbaare ftoffe. Ik heb toen, door het vat fchuin te houden, het wa- 
ter, dat 'cr boven op was overgegooten in een ander vat, en deze aarde, lig- 
ter dan de zandfteen, heeft zig daarvan afgefcheidea , zonder zig daarmede te 
„ vermengen. De hoeveelheid , welke ik 'er door deze eerfte waifëhing van bZ 
„ komen heb, was al te aanmerkelyk om te kunnen denken, dat in zulk een kort 
„ beftek van tyd, zulk eene groote ontbinding van den zandfteen hadt kunn^ 
„ plaats hebben , om zo veele aarde voortcebrengen : ik heb derhalven geoordeeld. 
„ dat deze aarde reeds in den zandfteen ware geweeft in den7Pl#Hr.n /ft., 
” ik dj d..r.k gctald had, e„ da. 'dr dus mfnih“o o'mbXS 
„ van den zandfteen in zyne eigen myn plaats hadt. Ik heh vervoK het 
„ met nieuw overgehaald water gevuld; ik heb het weder eenige oLenblikken 
” drie dagen daarna heb ik op nieuws eene laag aarde gevonden, vaï 
„ dezelfde hoedamghei^d als de eerfte maar de helft dunnef. Deze foorten va! 
affcheidingcn afzonderJyk gefield hebbende, heb ik een jaar lang diSfïe be“ 
„ werkingen of proeven , wdken ik in de maand april begonnen Vdcf achter- 
i> volgd , en de hoeveelheid aarde, welke deze zandfteen my leverde is al- 
„ [engs verminderd, tot dat ik, na verloop van twee maanden, het wa’ter vaa 
„ het vat, daar draelve in was, overgietende, niet dan een velletje vond, dat 
„ geene lyn dikte hadt , maar ook geduurende al het overige van het jaar en 
„ zo lang de zandfteen in het water is geweeft, heeft dit velletje nooit geraift 
„ zig in den tyd van twee of drie dagen te formeeren, zonder in dikte te ver- 
„ meerderen or te verminderen, behalven in den tyd, toen ik door de vorft 
verpligt vjas het vat in huis te neemen, in welken tyd het my toefcheen dat 
de ontbinding van de ftofte wat langzaamer toeging: eeniopn .,1 ^ 
zandfteen in ^t water gezet te hebben, heb ik daarin Wry” 
veelheid glinfterende en zilverachtige blaadjes , gelvk als 
wplke Dlaaties daarin te vonren nïpf ^^^Ic zyn. 
ed/nyn 
lengs dunner wierden , tot dat zy zo dun en klein wordendé dafzT geene 
oppervlakte pnoeg meer hadden om het licht weêrom tékaaïfen, de LSte 
en de eigenfch.appen van eene waare aarde kreegen. Ik heb derhalve alle de 
aardachtige affcheidiiigen, welken de twee ponden zandfteen my in een jaar 
tyds gelev'erd hadden , afzonderlyk genomen, en toen deze aarde wél gedroogd 
„ was , woog zy omtrent vyf oneen ; ik heb ook den zandfteen , na denzelven 
** r • j hebben , gewoogen , en dezelve was in de eigen evenredig- 
»’ ,v ff zwaarte verminderd ; zodat zig wat meer dan een zesde gedeelte der 
o uotte ontbondeu hadt. Voor ’t overige was alle deze aarde van dezelfde hoe- 
s> 
93 
» 
