NOOTEN OVER DE TYDVAKKEN DER NATUUR. ï6r 
„ danigheid, en de laatfle afTcheidingen waren zo vet en zo rekbaar als de eerlle 
” en fteeds van eene geele kleur naar pranje trekkende; maardewyl ik no^enSé 
glinfterende blaadjes , eemge klompjes zandfleen , die nog niet geheel 
den waren, bemerkte, heb ik deze aarde mee water in een glazen vat 
en ik heb dezelve voor de lucht blootgefteld , en zonder haar te roerln 
geheelen zomer lang laaten ftaan, voegende van tyd tot tyd nieuw water bv 
het voorige, naarmaate hetzelve uitwaalTerade; een maand daarna, heeft die 
water beginnen te be'^erven, en het is groenachtig en van kwaaden reuk ge- 
worden: de aarde fcheen ook in een ftaat van gifting of rotting, want daar 
kwamen eene menigte luchtbelletjes uit op , en fchoon zy aan haare opper- 
vlakte de geelachtige kleur behouden hadt, was evenwel die op den bodem 
van het vat bruin, en deze kleur ftrekte zig van dag tot dag uit, en fcheen 
donkerer, tot dat op het einde van dezen zomer, deze aarde geheel zwart 
was geworden. Ik heb het water laaten uitwaaflemen , zonder daar nieuw by 
te doen , en de aarde uit het vat genomen hebbende , die vry veel geleek naar 
graauwe kley, wanneer zy bevochtigd is, heb ik dezelve door de warmte van 
’t vuur laaten droogen , en toen zy^eet was, Icheen het my toe, dat zy eem 
zwavelachrigen reuk uitgaf; maar, het geen my meer verwonderde, was dat 
naarmaate zy drooger wierdt, de zwarte kleur wegging, en de aarde, zo wit 
wierdt als de witfte kley, waaruit men giffen kan, dat het bygevolg een vlueee 
ftof was , die haar deze bruine kleur mededeelde. De zuure geelten hebben 
geen indruk op deze aarde gemaakt , en haar een vry geweldigen ’trap van 
hitte hebbende doen ondergaan, bemerkte ik geen gloei jing in haar, gelyk als 
de graauwe kley heeft, maar zy behieldt haare witheid; zodat het my blyk- 
baar voorkomt , dat die aarde, welke de zandfleen door zyne ontbinding eo' 
verdunning , in ’t water , my vcrfchaft heeft , een wezendlyke witte Mev is” 
Noote aan den Br. de Büffon , medegedeeld door den Hr. Nadauit, Corref» van 
de Akademie der Weetenje happen, oud Advokaat generaal, enz . , te Difon. 
Bladzyde <Sp , regel 2. De beweeging der wateren van het Oofien naar het 
Wellen heeft de oppervMte der aarde in die richting aangetafi op alle de vafie lan- 
den der Wereld. De helling is fneller naar den kant van het Wijlen dan naar dien 
van het Oofien. Dit is blykbaar in het vafie land van Amerika, waarvan de hel- 
lingen zeer fnel zyn naar den kant va« het Weften, en waarvan alle de landen 
zig met eene zachte helling uitftrekken en byna allen op vlakten uitloopen , naar 
den kant van het Oofien. In Europa is de lyn van het hoogde van Groot- Brit- 
tanje, die zig van ’t Noorden naar ’t Zuiden uitftrekt, merkelyk nader aan den 
Weftdyken dan aan den Ooflelyken rand van den Oceaan, en om dezelfde reden 
zyn de zeën, die ten Weften van Ierland en van Engeland zyn, dieper dan de 
2ce die Engeland van Holland fcheidt. De lyn van het hoogu van Noorwegen' 
is vry wat nader aan den Oceaan dan aan de Baltifche ■ Zee ; de bergen van den 
algemeenen top van Europa ayn vry wat hooger naar het Wellen dan naar het 
Oofien ; en zo men een gedeelte van dezen top neemt van Zwitferland tot in 
Siberie, is het nader by de Baltifche-Zee, en by de Witte-Zec, dan het is by de 
Zwarte -Zee en by de Cafpifche • Zee. De Alpen en de Apenynen verheffen zig 
nader by de Middellandfche- dan by de Adriatifche- Zee. De keten -bergen die 
zig uit Tirol naar Dalroatie, en tot aan de punt van Morea uitftrekt, loopt, om 
20 te fpreekenr langs de Adriatifche -Zee, terwyl de Ooftelyke kullen , die daar 
tegenover liggen, laager zyn: zo men mAfia den keten volgt, die zfg van de 
Dardanelles tot in de flraat van Babelmandel uitftrekt, vindt men dat de toppen 
van den berg Taurus, van den Libanon, en van geheel Arabie langs de Middel- 
landfche. zee en de Roode-Zee loopen, en dat ten Ooften groote vafie landen 
zyn, daar rivieren van langen loop dooi vloei jen,, die zig in den Perfiaanfehen- 
9» 
$y 
59 
99 
>» 
99 
9> 
9> 
99 
99 
99 
99 
99 
99 
>9 
M 
99 
99 
99 
99 
|9 
