de natuurlyke historie 
ï7<5 
C3t') Bladzyde ii 5 , regel 41. Men vindt boven op de Alpen, een oneindige en 
hyna doorgaande uitgejlrektheid van valsijen van vlakten, en verhevenheden van ys , 
enz. Zie hier wat de Hr. Groümer en eenige andere goede Waarneemers en oog* 
getuigen hieromtrent melden. 
In de hoogfte ftreeken der Alpen , bevriezen de wateren , jaarlyks van de ge- 
fraolten fneeuw voortkomende, in allerhande gedaanten, en in alle de punten 
van deze bergen, van hunne bafis af tot aan hunne kruinen toe; inzonderheid in 
de valeijen, en op de hellingen van die, welke digt by malkanderen zyn ; zodat 
de wateren in deze valeijen , bergen geformeerd hebben , in fommigen van wel- 
ken het binnenfle of de pit rots is, daar het water omheen geloopen en vervol- 
gens ys geworden is , tcrwyl andere bergen geheel en al uit ys beftaan , dewelken 
zes zeven of agt mylcn lang , en een tnyl breed zyn , en dikwils duizend of 
twaalf honderd toifes hoogte hebben; zy vereenigen zig door hunne kruinen met 
de andere bergen. Deze vervaarlyke klompen ys neemen in uitgeftrektheid aan, 
door zig al verder in de valeijen uitteftrekken , zodat het beweezen is, dat alle 
die ysbergen allengs grooter worden ; fchoon in heete en regeoachtige jaaren 
niet fleehts hunne vergrootiug gefluit, maar zelfs hunne oneindige mafla vermin- 
derd , worde. . . . 
De hoogte van de bevriezing onder den .Equator op 2440 toifes bepaald voor 
de hooge bergen , die op zigzelven ftaan , is geen regel voor de keten der ber- 
gen , die van derzelver bafis tot hunnen kruin bevroozen zyn: zy ontdooijeo 
nooit. In de Alpen is de hoogte van den trap der bevriezing, voor de alleen- 
ftaande bergen , op i joo toifes bepaald , en het geheele gedeelte beneden deze 
hoogte ontdooit ten eenenmaale, terwyl die, welke digt by malkanderen ftaan, 
op eene mindere hoogte bevriezen , en nooit ontdooijen, zelfs niet aan hunne 
bafis ; zo zeer wordt de koude vermeerderd door de maflas bevroozen ftoffen , 
in een zelfde ruimte by malkander opgehoopt.... 
Alle de ysbergen van Zwitferland , zamen genomen, beflaan eene uitgeftrekt- 
heid van 66 mylcn van het Doften naar het Weften , in een rechte lyn gemeeten , 
van de Weftelyke grenzen van de ftreek van Walliflerland naar Savoye , tot aan 
de Ooftelyke grenzen van de ftreek van Rendner naar het l iiolfche, het welk 
een onafgebroken keten maakt, waarvan verfcheiden armen zig van het Zuiden 
naar het Noorden uitftrekken , over eene lengte yan omtrent 36 mylcn : de groote 
Gothard, de Fourk en de Grimfcl, zyn de verhevenfte bergen van dit gedeelte; 
2Y beflaan hst middelpunt van deze ketenen , die Zwitferland in twee deelen 
fcheiden; zy zyn fteeds met fneeuw cn ys bedekt, het welk hun den naam van 
Claciéres , of ysbergen heeft doen geeven. 
Men verdeelt deze bergen in bevroozen bergen , ysvlakten , ysvelden of ys- 
?eën, en in Gletchers, of yshoopen. 
De bevroozen bergen , of ysbergen, zyn die groote maflas rots, die zig tot de 
wolken verheffen, en die fteeds met fneeuw en ys bedekt zyn. 
De ysvaleijen of ysvlakten zyn verlaagingen , maar die nog veel verhevener 
2yn tufliphen de bergen, dan de onderfte valeijen; zy zyn fteeds met fneeuw 
vervuld, die zig daar ophoopt en klompen ys van verfcheiden mylen omtreks 
formeert, die de hooge bergen zamenvoegen. 
De ysvelden of yszeëo , zyn zachtlyk afhellende gronden , die in den omtrek 
der bergen zyn ; zy kunnen geene valeijen genaamd worden, omdat zy geece 
diepte genoeg hebben ; zy zyn met eene dikke fneeuw bedekt : deze velden 
ontvangen het water van de gefmolqen fneeuw, dat van de bergen afvloeit, qr, 
dat op nieuw bevrieft; de oppervlakte van dit ys fmclt en bevrieft beurtelings, 
tn alle deze plaatfen bedekt ijigt dikke I.aagep van fneeuw en ys, 
De 
/ 
