9 > 
NOOTEN over de TYD vakken der natuur. 179 
bergen; en men ziet nog den Crater van een dezer kegels, die hol is en zeer di<^p 
cederloopt. 
De Hr. Bourrit , die de moed gehad heeft om vecle togten door de vsber 
gen van Savoye te doen , zegt , " dat men niet kan twyfclen aan de toeneemiDs 
, van alle de ysbergen der Alpen; dat de hoeveelheid fneeuw, die daarin dl 
winters gevallen is, meer is dan het gedeelte dat in de zomers is gefmolcen' 
” dat niet flechcs die zelfde oorzaak blyft bcftaan , maar dat zelfs de vergrootte 
” hoopen fneeuw die oorzaak al meer en meer verfterken moeten, dewyl daaruit 
meer fneeuw en mindere fmelting voortvloeit.... Dus is ’er geen twyfel aan, 
** of de ysbergen neemen fleeds toe, en zelfs in een fterken voortgang (i). 
” Deze onvermoeide Waarneemer , heeft eene groot getal togten door de ys- 
bergen gedaan, en van dien van Glacchers, of de ysbergen van Boffons, fpree- 
kende, zegt hy, „ dat hy dagelyks fchynt aancewinnen, dat de grond, welken 
hy tegenwoordig beflaat , voor eenige jaaren een beteeld vela was , en dat 
,, het ys nog dagelyks aangroeit Hy bericht , „ dat de vermeerdering 
-- van het ys beweezen fchynt te zyn, niet alleen ter dezer plaatfe, maar ook op 
verfcheiden andere plaacfen : dat men nog de geheugenis heeft van eene ge- 
meeofchap, die ’er te vooren was, tuflehen ChCtmounis d la l^al ~ d' Aojl , welke 
,, thans door het ys voUlrekt geflooten is; dat het ys, in ’t algemeen, moet toe- 
„ genomen zyn door zig uitteftrekken van toppen tot toppen, en vervolgens 
,, van valei tot valei , en dat op die wyze de gemeenfehap van het ys is voort- 
„ gebragt van den Mont-blanc, met dat van de andere bergen en ysbergen van 
„ Walliferland en Zwitferland (n^. Het fchyat, zegt hy, dat dit,geheele land 
,, van bergen, oudtyds niet zo vervuld is geweeft met ys, als dezelven tegen- 
„ woordig zyn.... Men dateert flechts van etnige eeuwen de onheilen door de 
„ fneeuw en het ys veroorzaakt, door hunne ophooping in verfcheiden valeijcn, 
,, door den val der bergen zei ven, of van gehcele rotfen, die van boven neder 
„ zyn geftort; het zyn deze, byna geduurige toevallen, en deze jaarlykfche 
„ aangroeijing van het ys , waaruit men alleen reden kan geeven , wegens het 
,, geen men weet van de Hiftorie van dit land en de volken , die het oudtyds 
„ bewoonden (0)”. 
(32) Bladzyds iip, ffgel 43. Want in ‘weerwü van het geen de RuJJen daarvan 
gezegd hebben , is het zeer twyf elachtig of zy de £\loordelyke punt van AJia zyn omge- 
vaaren. De Hr. Engel, die den doortogt in hec Noord - Wdlen door de Hudr 
foDs- en BaiRns-baaijen , als onraogelyk befchouwt, fchynt in tegendeel verze- 
kerd , dat men een korter en veiliger doortogt door het Noord • Öollen zal vin- 
den , en hy voegt by de vry zwakke redenen , die hy daarvan geeft , een plaats 
uit den Hr. Gwelin , die van de poogingen fpreekende, door de Ruflen gedaan 
om dien doortogt door het Noord- Oollen te vinden, zegt, dat de ‘isjzr, voelke 
men in het doen van deze ontdekkingen gevolgd is , op zyn lyd de verwondering der 
geheele Wereld zal wegdraagen , wanneer men daar echte verhaalen van zal hebben y 
het geeuy voegt hy ’er by, eeniglyk afhangt van den lioogen wil der Keizerin, „ Welk 
zal dan, zegt dc Hr Engel, het onderw-erp dier verwondering zyn? v/at 
anders dan dat die doortogt , welken men tot bier toe als onmogclyk be- 
fchouwd heeft, zeer uitvoerlyk is: zie daar liet eenig Ruk, voegt hy ’er by, 
” dat de zuiken kan verwonderen, welken men gepoogd heeft bang te maakea 
CO Defcriplion des Glaciéres de Savoye, par Mr. Bourrit, Geneve, 17/3. pag^ 
III & II2. 
(jn'y Defcription des AfptPts du Mont- liane, par Ie jnême, Lauzanne, 1778, pag, 8, 
C »5 l'-icm, pages 13 & 14* 
CO Ibidem , pages 62 &' () 3 . 
Z 2 
