BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 20j 
Zo wy de middellyn der Aarde onderftellen van 2863 mylen te zyn, was de- 
zelve twee mylen grooter, toen de wateren haar tot op 2000 hoogte bedekten : 
dit verfchil van den omtrek der Aarde geeft 4^5. voor haare vadheid door 
de enkele verlaaeing der wateren veroorzaakt. Men kan deze vermeerdering 
van vadheid of deze vermindering van omtrek van den bol zelven verdubbe- 
len ia miffchien drie dubbeld rekenen zo men daar de inzakking en omkee- 
rinff der bergen en de vulling der valeijen by voegt; zodat men federt den val 
der°wateren op de Aarde redelyker wyze kan vermoeden, dat zy een honderdfte 
gedeelte in vaflheid is toegenomen. 
IV. Over de betrekking door Newton gegeéven tujjclm de vajiheld derPIaneeten en 
den trap van warmte of hitte die zy ondergaan. 
Ik heb op bladz. 73 gezegd, dat^ in weêrwil van het vertrouwen , H welk de 
eiffingen va» Newton verdienen, de vaflheid der Planeeten meer overeenkomfi heeft 
met haare fnelheid, dan met den trap van hitte, die zy verdraagen moeten. Door de 
begroetingen , welken wy in vroegere Verhandelingen gemaakt hebben wegens 
de werking der Zon op ydere Planeet , heeft men moeten opmerken , dat die 
Zonnewarmte in ’t algemeen van zo weinig belang is, dat zy nooit meer daa 
een zeer klein verfchil in de digtheid van ydere Planeet heeft kunnen vóórt- 
brengen; want de werking dier Zonnewarmte die in zig zelve zwak is, heeft 
geen invloed op de vaflheid der planeet - ftoffen dan aan de oppervlakte der 
Planeeten, en zy kon niet werken op het binnenfle der planeet- bollen* 
dewvl zy flechts tot eene zeer geringe diepte kan indringen : dus heeft de 
geheele vaftheid van de gantfche malTa der Planeet geene betrekking tot, of 
evenredigheid met, die warmte, die haar door de Zon gezonden is. 
Het komt my derhalven zeker voor , dat de vaftheid der Planeeten op 
geenerleie wyze afhangt van den trap van warmte, die haar door de Zon is 
tóegezonden, en dat integendeel die vaftheid der Planeeteneen noodzaakelyk 
verband moet hebben met haare fnelheid , dewelke van eene andere bedekking 
afhangt, welke my voorkomt onmiddelyk met haaren afftand van de Zon ver- 
bonden te zyn. , , , ^ 
Wy hebben gezien , dat de meeft vafte deelen zig in den tyd der algemeens 
voortwerping minder verwyderd hebben dan de minder vafte deelen : Mercu- 
rius, die uit de meeft vafte deelen van de ftoffe buiten de Zon geworpen, 
beftaat is digt by dit geftarnte gebleeven , terwyl Saturnus , die uit de ligtfte 
rleelen ’van die voortgeworpen ftof beftaat , zig daar verft van verwyderd 
heeft - en dewyl de Planeeten die verft van de Zon af zyn, met meer fnel- 
heid dan de naderby zynde , om dit geftarnte draaijen, zo volgt daaruit, dat 
haare vaftheid eene onmiddelyke betrekking heeft met haare fnelheid, en nog 
onmiddelvker met haaren afftand van de Zon. De afftanden der zes Planea- 
ten van 5 e Zon Zjnals4, 7, 10, IJ, 5 ü, 9 /i 
1270 looa, 730, 202, 184; en zo men de vaithcden onderftelc in de 
■omgekeerde reden der afftanden, zullen zy zyn, .,040, 1160, bSpj, 660, 
aio 1‘iQ Die laatfte evenredigheid tuffehen haare betrekkelyke vaftheden i* 
’ Cc 2 
