BYVOEGZ. TOT DE BESCHOUW. VAN DEN AARDKLOOT. 209 
nog byvoegen , dat het volgens het getuigenis der Chineefche Schryvers , 
waarvan de Hren. ie Roux en de Güignes het uittrekzel gegeeven hebben , 
zeker fchynt , dat de eigenfchap , welke het aan den zeilfteen geftreeken yzer heeft 
om zig naar de pool te richten , den Chineezen van zeer oude tyden is bekend 
geweeft: de figuur dier eerfte kompaflen was die van een menfch, die op 
een fpil draaide, en wiens rechterarm Reeds het Zuiden wees : de tyd dezer 
uitvinding , is volgens eenige Chineefche kronyken 1115 jaaren vóór der 
Chriftenen tydrekening, en volgens andere kronyken 2700. Zie het Extract 
uit de Chineefche jaarboeken door de Hren. le Roux en de Güignes ; maar iti 
weêrwil van de oudheid dezer ontdekking, blykt het niet dat de Chineezen 
daar ooit het voordeel uit getrokken hebben van lange Zeereizen te doen. 
Homerus zegt in zyne Odyfle , dat de Grieken zig van den zeilfteen , reeds 
in den Trojaanfchen oorlog bedienden, om hunne koers op zee te richten ; en 
dit tydperk is ten naaften by het zelfde als dat der Chineefche kronyken: 
dus kan men niet zeer twyfelen , of de richting van den zeilfteen naar de 
Noord -Pool, en zelfs het gebruik van het kompas voor de Zeevaart, oude 
kundigheden zyn , en die ten minften van drie duizend jaaren her dateeren. 
V. Over de ontdekking van Amerika ^ bladz. 115, 
Ten opzichte van het geen ik over de ontdekking van Amerika gezegd heb^ 
heeft een tegenfchryver , yerftandiger dan die d'une Lettre i un Américain^ 
my de foort van verongelyking verweeten , welke ik aan zulk een groot man 
als CiiRiSTCFHORüS CoLUMBüs gedaan heb : „ Het is , zegt hy , hem ver- 
„ warren met de matroozen , wanneer men fchryft , dat hy heeft kunnen den- 
„ ken, dat de zee zig naar de wolken verhefte, en dat zy miflehien in het 
„ Zuiden den hemel raakte.” Ik onderfchryf gereedlyk deze aanmerking 
die my billyk voorkomt; ik had dit bericht, ’t welk ik uit eenige verhaalen 
getrokken heb , wat moeten verzachten , want het is te vermoeden , dat die 
groote zeeman een juift denkbeeld van de gedaante van den Aardbol hadt, 
zo wel door zyne eigen reizen als door die der Portugeezen naar de Kaap de 
Goede -hoop, en naar de Ooft-Indiën. Men weet echter, dat Colümbus, 
toen hy aan de landen der Nieuwe Wereld was aangekomen , zig niet verre 
van die van het Ooften van Afia verwyderd rekende: dewyl men de Wereld 
nog niet was oragevaaren , konde hy derzelver omtrek nog niet weeten en oor- 
deelde de aarde zo groot niet als zy inderdaad is: daarenboven moet men 
erkennen , dat deze groote zeeman die de eerfte naar het Weften zeilde , niet 
anders dan verwonderd konde zyn , dat het hem beneden de Antillifche eilan- 
den niet mogelyk was de ftreeken van het Zuiden te winnen, en dat hy ge- 
duurig wierdt terug gezet : deze hinderpaal heeft nog heden plaats ; men 
kan van de Antillifche eilanden in geen jaargetyde naar Guiana vaaren, zo 
fnel zyn de ftroomen , en zo beftendig vloeijen zy van Guiana naar deze ei- 
landen: men heeft twee maanden voor de te rug komft noodig , terwyl men 
in vyf of zes dagen van Guiana naar de Antillifche eilanden kan komen- 
Wli Deel. Dd 
