BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 231 
Ik heb verfcheidenmaalen wegens de alleenftaande heuvelen aangemerkt , 
dat het eerfte uitwerkzel van de regens is, allengs hunne kruinen te ontblooten, 
en ’er de aarden aftevocren , die aan den voet der heuvelen eeneh eenpaarigen 
en dikken gordel van zeer goeden grond formeeren , terwyl de kruin in zynen 
omtrek kaal en bloot geworden is: zie daar het uitwerkzel, t welk de regens 
voortbrengen en moeten vóórtbrengen, maar een blyk, dat ’er eene andere 
oorzaak is die vooraf de ftofFen rondom de heuvels gefchikt hadt, is, dat ’er 
in allen en zelfs in die welken op zig zelven ftaan , Reeds een kant is alwaar 
de grond beter is; ook zyn zy fteil aan éénen kant, en zachtlyk hellende aan 
den anderen; het geen de werking en de richting der wateren van den eenen 
kant meer dan van den anderen aantoont. 
IV. Over de hardheid y welke zommige Jloffen door het vuur, zo wel alt door he^ 
water verkrygen^ 
Ik heb in ’t I Deel, bladz. 164, gezegd: Dat men in de zandfteenen en in de 
rotsjleenen, fpykert vindt van eene zwarte metaalachtige Jlof , die door een zeer ge- 
weldig vuur fchynen gefmolten te zyn. Dit fchync te kennen te geeven , dat de 
groote maflas zandfteen haaren oorfprong aan de werking van het eerfte vuur 
verfchuldigd zyn: ik had eerft gedacht, dat deze ftof haare hardheid en de 
vereeniging haarer deden aan de tuflchenkomft van ’t water te danken hadci 
maar ik ben federt overtuigd geworden , dat de werking van het vuur liec 
zelfde voortbrengt, en ik kan hieromtrent proefneemingen bybrengen, die 
my eerft verwonderden, maar welken ik dikwils genoeg herhaald heb, oia 
’er niet aan te kunnen twyfelen. 
Proefneemingen. 
Ik heb zandfteen van verfchillende trappen van hardheid laaten ftampen, en 
ik heb dit ftampzel tot een meer of min fyn poeder laten zeelten, om e 
gebruiken tot het bedekken der metaal -zuiveringen, waarvan ik my bedien 
om het yzer in ftaal te veranderen; dit poeder van fteenzand over het cement, 
of de zuiver -ftof, geftrooid , en bolrond of koepelsgewyze opgehoopt, ter 
dikte van drie of vier vingeren, over eene lengte van dne, en eene breedte 
van twee voeten , de werking van een zeer geweldig vuur in myne furnuilep 
verfcheiden dagen en nachten achter malkanderen onafgebroken ondergaan 
hebbende was niet meer ftof van fteenzand, maar eene lievige mafla, welke 
men verpikt was ftuk te flaan om de kas te ontdekken, die het yzer, in ge- 
zwollen ftaal veranderd, bevattede, zodat de werking van het vuur op dit 
Boeder van zandfteen daarvan zulke ftevige maflas gemaakt heeft, als zandfteen 
van middelmaatige hoedanigheid, die niet klinkt onder den hamer: dit heeft 
mv getoond dat het vuur 'de glasaartige zanden zo wel heeft kunnen zamen- 
Ivmen als het water, en bygevolg de groote maflas van zandfteen formeeren, 
daar het pit van eenigen onzer bergen uit bsft^t. . , , . „ r 
Ik ben dan overtuigd, dat de glasaartige ftoffen, waaruit de binnenfte ftot 
