aS2 DE NATU URLYKE HISTORIE 
van onzen bol, en het pit van die grooce uitwendige verhevenheden beflaat, 
door de werking van het oorljjronglyke vuur zyn voortgebragt , en dat de wa- 
teren niet geformeerd hebben dan de benedenfte en bykomende laagen , die 
dit pit omvangen , en die alleen aan gelykzydige horizontaale, gelyklyk hel- 
lende laagen ^yn nedergelegd, waarin men de overblyfzels van fchelpen en 
andere zee - voortbrengzelen vindt. 
Ik beweer echter niet de tuflchenkomfl van ’t water vöór de formatie der 
zandfleeuen , en verfcheiden andere glasaartige lloflFen uittelluiten ; ik ben 
integendeel geneigd te denken , dat het glasaartig zand ftevigte kan krygen, 
en zig aan meer of minder harde mafHis vereenigen , door middel van hec 
water, en miflchien nog wel gemaklyker dan door de werking van het vuur; 
en het is alleenlyk om de tegenwerpingen voortckomen , welken men niet 
miflen zoude te maaken, zo men zig verbeeldde, dat ik eeniglyk aan de tuf- 
fchenkomfl: van het v/ater toefchryf de vaflheid, en den zaïnenhang van den 
zandftee», en der andere lloflFen uit glasaartig zand zamengefteld : ik moet 
zelfs aanmerken , dat alle de zandfteen , die aan de oppervlakte of op weinige 
diepte van den Aardbol gevonden wordt , door de tuffchenkomfl: van hec 
water geformeerd is; want men bemerkt golvingen en draaijingen op de bo* 
venfte oppervlakte van de mafllts dier zandfteenen, en men ziet daar fomtyds 
indrukzels van planten en fchelpen; maar men kan de zandfteenen, door de 
bezinkzelen der wateren geformeerd, onderfcheiden van die, welken door hec 
vuur zyn geformeerd geworden; de laatften zyn grover van korrel, en brok- 
kelen meer dan de zandfteenen welker zamenvoeging door het water is voorc- 
gebragt ; die zyn geflotener, meer zamengedrongen , de korrels maaken kleiner 
hoeken , en in ’t algemeen zyn zy fteviger en harder dan de zandfteenen door 
hec vuur zamengefraolten. 
De yzerachtige ftoffen neemen een zeer grooten trap van hardheid door het 
vuur aan , naardien niets zo hard is als fintels, of de overgeblevene deelen van 
Je yzerfmelteryen , maar zy kunnen ook eene aanmerkelyke hardheid verkry- 
gen door de tuflchenkomfl: van ’t water ; ik ben daarvan overtuigd geworden 
door eene goede hoeveelheid yzer-vylzel, in vaten voorden regen bloot te 
Hellen, dat vykel heeft zulke harde klompen gemaakt, dat men dezelven niet 
dan met den hamer breeken konde. 
De glasaartige rots, die het binnenft van den Aardbol uitmaakt, is harder 
dan het gewoone glas, maar zy is niet harder dan fommige lavas van vuur- 
bergen, en veel minder hard dan de fintels van het gefinolten yzer, die even- 
wel niets anders zyn dan glas met yzerdeelen gemengd j die groote hardheid 
van de rots der aarde geeft genoeg te kennen, dat het de meeft vafte deelen 
van de geheele ftoffe zyn, die zig vereenigd hebben, en dat zy reeds van den 
tyd hunner vaftwording af die hardheid en zelfft.mdigheid gekreegen hebben, 
welken zy nog tegenwoordig bezitten.: men kan derhalven tegen myne hypo- 
thefe van de algemeene glas wording niet inbrengen, dat de ftoffèn, door het 
vuur der fmeltovens tot glas gebragt, minder hard zyn dan de rots der aarde, 
naardien de fintels van het yzer, eenige lavas of bafaltes, en zelfs eenige por- 
jCdeinen, harder zyn dan die rots, en haare hardheid echter even als deze, 
. niet 
