39 
99 
99 
BYVOEGZ. TOT DE BESCHOUW. VAN DEN AARDKLOOT. 241 
ik beproefde tot de hoogte van vyf of zes vademen , den loop naar het 
Noord -noord -wellen gericht; het lood wat meer laaiende zakken , naamlyk 
*’ twee of drie vademen , llrekte myne lyn ten Wefl: - noord - weften ; ver- 
” volgens drie of vier vademen waters meer, bragt die tot het Weft-zuid- 
weften vervolgens tot het Zuid - wellen en tot het Zuiden ; eindeJyk op vyf 
of zes-* en twintig vademen ten Zuid • zuid • ooflen , en tot op den grond 
ten Zuid - oollen en ten Oclt - zuid - oollen ; waaruit ik de volgende befluiten 
getrokken heb : dat ik den Oceaan tuflchen Afrika en Amerika vergelyken 
konde by eene groote rivier, welker loop byna geduurig naar het Noord- 
weften gericht is-; dat zy in haaren llroom zand of llib medevoert, t welk 
zy aan haare oevers nederlegt ; welke oevers daardoor verhoogd wordende 
den evenredigen omtrek van water vermeerderen, of, dat op één uitkomt, 
deszelfs waterpas verhoogen , en het verpligten terug te gaan naar de hel- 
ling van den oever ; maar daar is een ecrlle kracht , die het eerll richtte ; 
het keen derhalven niet rechtllreeks terug, maar nog gehoorzaamende aan 
de eerde beweeging, of met moeite voor d^at laatfte beletzel wykende, moet 
het noodzaaklyk een meer of min verlengde lyn befchry ven , tot dat het 
dién droom van het midden aantreft, met welken het zig gedeeltelyk kan 
, vereenigen , of die het voor deunpunt verdrekt om de tegendrydige rich- 
” ting te volgen, welke de grond het oplegt: dewyl men hier de inafla van 
’’ water in geduurige beweging moet befchouwen , zal de grond fteeds de 
eerde veranderingen ondergaan als zynde nader by de oorzaak, en meer 
, gedrongen, en het water zal hier in eene tegendrydige richting van dea 
bovenden droom vloeijen , terwyl op yerfchillende hoogten dit nog geen 
„ plaats zal hebben. _ 
, Zie daar, myn Heer, hoedanig myne denkbeelden zyn; voor het overige 
heb ik dikwils myn voordeel met die onderde droomen gedaan , en door 
middel van een werktuig, dat ik op verfchillende hoogten heb laaten zinken, 
naar de hoogte van den grond waar ik my bevond , heb ik tegen den bo- 
venden droom ingevaaren : ik heb ondervonden , dat men in een flil weder 
met eene oppervlakte driemaal grooter dan de in ’c water zynde voorfteven 
van het fchip , een derde of de helft van eene myl in het uur kon vorde- 
ren ; ik heb my hieromtrent meermaalen verzekerd , zo wel door myne 
hoogte van Noorder- breedte, als door vaartuigen, welken ik ten anker 
leide, waarvan ik my in een uur tyds zeer verwyderd vond 4 en eindelyk 
door den afdand der punten langs den oever.” 
Deze waarneemingen van den Hr. Deslandes komen my belliflende voor, 
en ik onderfchryf die met vermaak: ik kan hem zelfs niet genoeg bedanken 
van ons getoond te hebben , dat myne denkbeelden over dit onderwerp niet 
naauwkeurig waren dan ten opzichte van het algemeen , maar dat zy in eenige 
omdandigheden uitzonderingen leeden: het is evenwel niet minder zeker, dat 
de Oceaan zig de deur van de draat van Gibraltar geopend heeft, en dat men 
bygevolg niet kan twyfelen of de Middellandfche zee ten zelfden tyde eene 
groote vermeerdering gekregen hebbe door hetinbreeken van den Oceaan: ik 
heb dit gevoelen onderüeund niet Hechts door den droom der wateren in de 
Deel Hh 
^9 
99 
99 
99 
