BYVOEGZ. tot de beschouw, van den aardkloot. 243 
De zee heeft langs de kuften van Noorwegen die met rotfen geboord zyn, 
pan honderd tot vier honderd vademen waters, en de wateren zyn 
f warmer klimaatea i de hoeveelheid olyachrifie viflcbei,. 
fri S zee vervuld is, maakt haar vet, in zo verre dat zy byna brand- 
S'Sf de v?oed is S en het hoogfte water ryft niet boven de 
’*®Me?'heêf?in deze laatfte jaaren eenige waarneemingen gedaan over de 
warmte of koude der landen en der wateren in de klimaaten die digt aan de 
Noord- pod naderen. nieuwe jaar , en wordt xn de 
’mainden Ö niaart zo fnydende,. dat de fteenengly^ t de 
ZPP rfthVr als een furnuis, inzonderheid in de baaijen. de koude is ecnter 
zo treffende niet in ’t midden dezer dikke nevelen als onder een heldere 
lucht, want zodra men van het land gaat naar dien dampkring van rook, 
difde oppervlakte der zee en der oevers bedekt, voelt men een zachtei 
lucht en minder hevige koude, fchoon de kleederen en het hair daar wel- 
haaft met rvm en yskegels bezet zyn; maar die natte koude, fchoon minder 
eevoelig veroorzaakt eer winterhanden en dergelyke ongemakken dan eene 
Irooge koude; en zodra die bevrozen dampen uit zee in een nog kouder 
Hamokrinc overgaan, veranderen zy in een foort van fyneyflel, welke de 
wind doof de lucht verfpreidt , en die zulk eene fnydende koude voort- 
brenet, dat men niet durft waagen zig in de open luchtte begeeven, zonder 
eevaar te loopen dat handen en voeten geheellyk bevriezen : het is in dit 
ffargety , dat men het water op het vuur net bevriezen eer het kookt : het 
is als dan dat de winter eenen weg op zee baant tuffchen de nabuurige eUan- 
^^Het bfftïfaiToM in G is de herfft, maar het duurt kort, en 
” J door zeer koude vriezende nachten : het is om- 
die fomtyds tot fyne yflèl vriezen, zig op zee Ziet 
weefzel van eene fpinneweb, en dat men op het land de lucht met 
rende kleine deeltjes ziet beladen , of met fcherpe punten als fyne naalden 
'^°Men"hee?meer dan eens opgemerkt, dat het weder en het jaargetyda 
Vn Groenland een tegenflrydigen loop neeraen , met dien , welke in geheel 
” Europa plaats heeft; zodat, indien de winter zeer geftreng is in de gemaa- 
’’ rï^dïïlimaaten, dezelve zeer zacht is in Groenland ; en zeer ftreng in dit 
’’ gedeelte van ’t Noorden, wanneer _hy gemaatigd is in pnze ftreeken: op 
’’ het einde des jaars 1739» was de winter in de Disko-baai zo zacht, dat de 
»’ Sfn7^n in de volgende maand january van den gemaatigden gordel naar den 
’’ Sozen overtrokken, om daar een warmer lucht te zoeken, en dat men 
»’ in gemelde baai vernam, tot in de maand maart, terwyl 
het zelvel^Euwpa 4 n oflober tot in may beftendig bleef ftand houden. 
,Cy) Hijloire munlk de Nerviége , for Po^idan. Jmnai ém^gtr, 1755, 
5 ) 
99 
3J 
99 
99 
