de natuurlyke historie 
25(J 
flooten , dat de lucht veel meer gedrukt en digter is in de vlakten , dan 
boven op de Bergen: by voorbeeld, zo de barometer op 27 duimen in de 
vlakte ftaande, op den berg tot 18 duimen valt, het geen een derde ver- 
fchil maakt in het gewigt van de kolom lucht , heeft men gezegd , dat de- 
wyl de drukking van dit element , fteeds evenredig is met de zwaarte die 
daarop ftaat, de lucht van den berg, bygevolg een derde minder digt moet 
zyn dan die der vlakte, als wordende door eene derde minder zwaarte ge- 
drukt: maar gegronde redenen doen my aan de waarheid van dit gevolg twy- 
felen , het welk men als wettig, en zelfs als natuurlyk befchouwr. 
Laat ons voor een oogenblik die drukbaarheid der lucht eens daarlaaten , 
als die door verfcheiden oorzaaken kan vermeerderd , verminderd , verdelgd 
of vergoed worden: laat ons onderftellen dat de dampkring overal even 
digt is ; zo zyne dikte of hoogte van niet meer dan van drie mylen is , 
zo is het zeker dat de barometer , wanneer men zig tot eene myl , dat 
is le zeggen van de vlakte tot het bovenfte van den berg verheft , nu met 
een derde minder zwaarte belaft is , en dus van 27 duimen tot op 18 vallen 
zal : de lucht nu , fchoon zamendrukbaar , fchynt my toe even digt te 
zyn" op alle hoogten , en zie hier de falta en de aanmerkingen , waarop ik 
dit gevoelen gronde. 
1°. De winden zyn zo vermogende, zo geweldig op de hooge bergen als 
in de laagfte vlakten ; alle de Waarneemers ftemmen hierin overeen : zo nu 
de lucht daar een derde ligter ware, zoude de werking der winden ook een 
derde zwakker zyn, en alle de winden zouden op eene myl hoogte zachte 
windjes worden , het geen met de ondervinding volftrekt ftrydjg is. 
2°. De arenden en verfcheiden andere vogels , vliegen niet alleen naar 
de kruin der hoogfte bergen , maar verheffen zig zelfs zeer hoog boven 
dezelve : nu vraag ik, of zy hunne vlugt zouden kunnen yoortzetten , of 
zdfs zig ophouden in eene vloeiftof die de helft minder digc , en derbal- 
vr n de helft ligter zoude zyn ; en of het gewigc van hun lichaam , in 
weerwil van alle hunne poogingen , hen niet zou doen nederzakken en de 
laagte doen verkiezen? 
3°. Alle de Waarneemers, die de kruinen der hoogfte bergen beklauterd heb- 
ben, komen overeen, dat men daar zo gemaklyk adem haalt als overal elders, en 
dat het cenige ongemak ’t welk men daar voelt, is van de koude die toeneemt, 
naar inaate men zig hooger verheft: zo de lucht nu, op de kruin der ber- 
gen een derde minder digt ware , zou de ademhaaling van den menfeh en 
van de vogelen , die zig nog hooger verheften , niet flechts belemmerd , 
maar zelfs gefluit worden; geiyk wy- in de luchtpomp zien, zodra men het 
viere'e of derde gedeelte van de maffa der lucht , uit den ontvanger heelt 
uitgepompt. , i 
4®. Dewyl de koude de lucht zo veel verdikt , als de warmte dezelve 
verdunt, en men, naar maate men zig op de hooge bergen verheft, een 
veel fterker koude befpeurt; zo volgt daar immers uit, dat de trap van de ver- 
dikking der lucht, de evenredigheid van den trap der koude volgt; ji dsz2 
verdiUüng der lucht door de koude in de hoogte, kan de verdikking door de 
druk- 
